Khuyến nghị đối với các CTKT và KTV độc lập

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, nhân tố kiểm toán độc lập có tác động kiểm    soát hạn chế hành vi gian lận BCTC của các CTNY trên TTCK Việt Nam. Chính cần phải chú trọng đến việc tăng cường kiểm soát chất lượng kiểm toán BCTC của các CTKT nhằm mang lại sự công bằng giữa các doanh nghiệp.

Trước hết, để tăng cường kiểm soát được chất lượng kiểm toán của các CTKT cần thiết kế và vận hành một chính sách quản lý và thủ tục kiểm soát chất lượng kiểm toán hiệu quả chứ không mang tính hình thức. Theo đó,  việc  kiểm soát chất lượng  kiểm toán phải được chỉ đạo, hướng dẫn, giám sát và soát xét ở tất  cả các  khâu để có  sự đảm bảo hợp lý là công việc đã làm đáp ứng được các tiêu  chuẩn  về chất lượng ngày càng cao hơn. Kế hoạch và công việc kiểm toán BCTC của các CTNY phải được kiểm tra, soát xét đầy đủ và qua nhiều cấp độ. Việc xây dựng quy trình kiểm soát phải tuân thủ VSA 240, dựa trên nguyên tắc: đảm bảo tính độc lập, chính trực, khách quan, tạo điều kiện phát triển kỹ năng và năng lực chuyên môn của KTV; đảm bảo công việc kiểm toán phải được chỉ đạo, hướng dẫn, giám sát ở tất cả các khâu.

Mặt khác, hoạt động kiểm toán BCTC của CTNY khiến KTV có thể chịu nhiều áp lực do ảnh hưởng đến lợi ích của nhiều nhóm đối tượng. Do vậy, việc đảm bảo tính độc lập đối với KTV và CTKT là một thách thức đối với họ. Khi tính độc lập được    cam kết và đảm bảo trong thực tế sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả  năng  KTV có  báo cáo hay không, hoặc có kiên quyết yêu cầu CTNY sửa đổi những sai phạm mà họ phát hiện được trong quá trình kiểm toán. Tính độc lập càng đảm bảo sẽ giúp KTV, CTKT không chịu áp lực trong việc báo cáo các sai phạm trên BCTC mà KTV phát hiện được trong quá trình kiểm toán và do vậy chất lượng kiểm toán BCTC sẽ được đảm bảo và nâng cao hơn.

Ngoài ra, để tạo điều kiện làm việc tốt hơn cho KTV trong việc nâng cao chất lượng kiểm toán, các CTKT cần chú trọng khâu thiết kế một phương pháp và công cụ thực hiện kiểm toán chuyên nghiệp. Phương pháp, công cụ này thể hiện ở việc  xây dựng một quy trình kiểm toán mẫu hiệu quả, hoặc quy  trình kiểm toán  chuyên sâu  dành cho các khách hàng có cùng tính chất ngành nghề. Ngoài ra, khi tổ chức cuộc  kiểm toán phải dùng phương pháp tiếp cận, xác định và đánh giá khả năng xảy ra rủi    ro ở các khâu để tập trung vào kiểm toán. Phương pháp này giúp nâng cao khả năng đánh giá, kỹ năng xét đoán; nâng cao trách nhiệm của KTV để từ đó tăng cường được chất lượng kiểm toán BCTC của các CTNY nhằm phát hiện được các hành vi gian lận BCTC có thể xảy ra.

KTV phải nhận thức rằng, kinh nghiệm chuyên sâu là nhân tố quan trọng nhất giúp họ có thể thực hiện một cuộc kiểm toán có chất lượng và qua đó, giúp KTV có   khả năng đối mặt với ít rủi ro nghề nghiệp hơn hoặc tránh mắc các sai phạm hoặc các  vụ kiện tụng nếu có làm ảnh hưởng đến uy tín nghề nghiệp của mình. Như vậy đòi hỏi KTV phải thường xuyên có ý thức tự giác trau dồi kinh nghiệm chuyên sâu trong nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu kiểm toán chuyên sâu.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng các ngành nghề kinh doanh của CTNY là  rất  đa dạng, ví dụ như kinh doanh ngân hàng, đầu tư tài chính, bất động sản, xây dựng, trong khi kết quả khảo sát cho thấy đây là  một  nhân tố quan trọng tác động đến hành vi gian lận BCTC của các CTNY trên  TTCK  Việt Nam. Như vậy,  đối  với kiểm toán CTNY, là  môi  trường kiểm toán phức tạp, đòi  hỏi tính năng động, yêu  cầu về chuyên môn, các kiến thức về luật pháp… là rất khác nhau, luôn thay đổi, do đó KTV phải tự tích lũy kinh nghiệm về từng lĩnh vực cụ thể để có thể hiểu được rõ  về lĩnh vực kinh doanh và BCTC của CTNY. Mặt khác, để tăng cường tính chuyên sâu, CTKT cần chú trọng khâu tuyển dụng, đào tạo các KTV có kinh nghiệm, khả năng chuyên sâu đáp ứng nhu cầu kiểm toán của khách hàng. Cần tuyển chọn các nhân viên có kỹ năng và năng lực chuyên môn cao, thường xuyên duy trì, cập nhật, nâng cao kiến thức và phát triển các khả năng. Ngay sau khi tuyển chọn, nhân viên mới phải được đào tạo và việc đào tạo sẽ được tiếp tục trong suốt thời gian làm việc tại CTKT. Bên cạnh đó, CTKT cần có chính sách thưởng phạt rõ ràng đối với các KTV được giao kiểm toán chuyên sâu các khách hàng có ngành nghề kinh doanh phức tạp. Công việc kiểm toán tại các CTNY có tính chất phức tạp và khả năng rủi   ro cao phải được giao cho KTV được đào tạo và có đầy đủ kỹ năng và năng lực chuyên môn  đáp ứng được yêu  cầu thực tế, do đó giờ làm việc cũng nên được trả cao hơn, đồng thời cũng nên có biện pháp xử phạt nặng các KTV khi không hoàn thành chất lượng công việc.

Để tăng tính thận trọng nghề nghiệp, các KTV cần nhận thức và tự  giác  để  nâng cao ý thức nghề nghiệp nhằm đảm bảo uy tín cho chính nghề nghiệp mình cũng như  CTKT. KTV  cần thực hiện cuộc kiểm toán với thái độ hoài nghi nghề nghiệp.   Khi nghi ngờ khả năng có hành vi gian lận BCTC thì cần phải thu thập đầy đủ và có giá trị các bằng chứng kiểm toán.  KTV  cần phải thực hiện  những thủ  tục kiểm toán  để tìm hiểu về môi trường hoạt động kinh doanh, cũng như hệ thống kiểm soát nội bộ của CTNY. Cụ thể KTV  cần tìm hiểu về ngành nghề kinh doanh, các quy định pháp    lý chi phối, những rủi ro kinh doanh và những mục tiêu, chiến lược kinh doanh liên quan đến CTN. Ngoài ra, KTV có thể đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ thông qua việc tìm hiểu môi trường kiểm soát, hệ thống thông tin – truyền thông,  các thủ  tục  kiểm soát có được thiết kế đầy đủ chưa và được CTNY áp dụng một cách hiệu quả không… Những hiểu biết này sẽ cung cấp những thông tin hữu ích,  giúp các KTV  nhận diện và đánh giá các yếu tố liên quan đến áp lực, hành vi và cơ hội  có thể dẫn   đến rủi ro  hành vi gian lận trên  BCTC, qua đó biết được xu hướng điều chỉnh lợi  nhuận của các CTNY được kiểm toán, từ đó  thiết  kế chương trình  kiểm toán  phù  hợp. Đến giai đoạn tiếp xúc với khách hàng, kết hợp tìm hiểu môi trường hoạt động kinh doanh và hệ thống kiểm soát nội bộ sẽ giúp KTV có  cái nhìn  tổng  quát  về  CTNY được kiểm toán, từ đó giúp khoanh vùng rủi ro để tập trung nguồn lực.

KTV cần có thái độ chính trực, khách quan và công bằng, thực hiện công việc kiểm toán với sự thận trọng thích đáng. Có ý thức tuân thủ các nguyên tắc và quy định về nghề nghiệp, tập trung cao độ trong cuộc kiểm toán. Luôn xem xét, cân nhắc tất cả các khía cạnh trong cuộc kiểm toán trước khi đưa ra ý kiến kết luận kiểm toán.

Đánh giá độ tin cậy của các Bản giải trình, tài liệu mà các CTNY cung cấp ở mức độ nhất định thông qua thái độ hoài nghi. Thứ hai,  công ty kiểm toán cần chú  trọng công tác tuyển dụng và không ngừng tự đào tạo, giáo dục hoặc yêu  cầu KTV tham gia các khóa liên kết đào tạo nhằm nâng cao ý thức nghề nghiệp của KTV. Đặc biệt, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp cần phải được phổ biến thường xuyên tới toàn    bộ nhân viên và KTV của công ty bằng mọi hình thức tuyên truyền, xây dựng môi trường văn hóa của công ty. Mặt khác, vấn đề rất quan trọng trong tăng  cường  tính thận trọng nghề nghiệp của KTV  đó là tác động  của  yêu cầu chuẩn mực  đạo đức nghề nghiệp. Theo đó, KTV cần tuân thủ tính độc lập, chính trực, khách  quan,  năng lực chuyên môn và tính thận trọng, tính bảo mật, hành vi chuyên nghiệp và tuân thủ chuẩn mực chuyên môn. Do vậy, BTC và VACPA ngoài việc khuyến  khích  tính tự giác của KTV cần có biện pháp bắt buộc về giáo dục/đào  tạo  thường  xuyên và đặc  biệt qui định rõ hình thức và mức phạt cụ thể hơn trong các tình huống vi phạm.

Ngoài ra, để tăng cường tính chuyên nghiệp của KTVbản  thân KTV cần tự giác ý thức trau dồi trong quá trình làm việc, thường xuyên  ý thức tuân thủ  quy định  về phong cách làm việc chuyên nghiệp của công ty thông qua các tiêu chí: đưa ra ý kiến kiểm toán xác đáng về BCTC của  CTNY; Thực hiện kiểm toán  một cách linh  hoạt và chặt chẽ; Lập kế hoạch kiểm toán kỹ lưỡng và chi tiết; Tư vấn cho CTNY  những điểm yếu và những điểm hạn chế trong công tác quản lý tài chính và điều hành của doanh nghiệp; Sắp xếp công việc kiểm toán hợp lý và khoa học nhằm đảm bảo uy tín nghề nghiệp của chính KTV và CTKT đối với CTNY. KTV cũng cần phải tham gia các khóa học do VACPA tổ chức nhằm tăng cường tính chuyên nghiệp tại khách hàng. đồng thời CTKT hỗ trợ KTV thực hiện cuộc kiểm toán thông qua các công cụ và phương tiện làm việc chuyên nghiệp. Mặt khác, chính sách và thủ tục kiểm soát chất lượng của công ty kiểm toán cũng hướng tới việc xây dựng quy tắc làm việc chuyên nghiệp, kiểm tra giám sát xử lý các vi phạm liên quan  đến tính  chuyên nghiệp của  KTV tại CTNY.

Chia sẻ bài này với bạn bè

Bình luận