Khuyến nghị đưa ra đối với các CTNY

Tăng cường quản trị công ty tức xây dựng một CTNY có thiết chế, chính sách tốt, tăng cường nhiệm vụ, sự độc lập, quyền hạn, trách nhiệm của HĐQT. Hiện nay,  quy chế quản trị các CTNY xây dựng chủ yếu dựa vào điều lệ mẫu và quy chế quản trị CTNY của Bộ Tài chính. Như vậy, cơ chế quản trị công ty chỉ mới đáp ứng về yêu cầu tuân thủ pháp luật trong quản trị công ty mà chưa có tính hiệu quả trong quản lý, điều hành và giám sát.

Kết quả nghiên cứu ở chương 4 đã chỉ rõ mức độ ảnh hưởng của các nhân tố   đến hành vi gian lận BCTC của các CTNY trên TTCK Việt Nam, trong đó nhân tố đặc tính của HĐQT có tác động không nhỏ đến hành vi gian lận BCTC. HĐQT đóng một vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn và kiểm soát được hành vi gian lận BCTC. Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng: BGĐ thường lạm dụng quyền hạn để khống chế KSNB. Do đó, BQT cần tăng cường chức năng giám sát và kiểm soát đối với các hành vi gian lận này. Đặc biệt, thiết kế môi trường kiểm soát hiệu quả, tăng cường kiểm soát định kỳ, thiết lập cơ cấu quản trị độc lập giữa HĐQT với Ban điều hành (không tồn tại kiêm nhiệm giữa vị trí Tổng giám đốc và Chủ tịch HĐQT – tránh mâu thuẫn lợi ích trong công ty). Bên cạnh đó, các CTNY  xây dựng năng lực quản trị công ty  tạo lập  môi trường kiểm soát đầy đủ, minh bạch và hiệu lực từ cấp quản trị cao nhất là HĐQT, ban kiểm soát và ban điều hành. Phân tách  chức năng điều hành và chức năng  giám  sát, phê duyệt. Xây dựng hệ thống thông tin quản trị đầy đủ và thông suốt từ cấp trên xuống cấp dưới nhằm hạn chế cơ hội thực hiện hành vi gian lận. HĐQT cần có biện pháp và chế tài xử lý nghiêm cấm các hành vi gian lận trong tổ chức và đối với các cấp quản lý của các CTNY.

Mặt khác, theo kết quả nghiên cứu khi quy mô HĐQT càng lớn sẽ làm tăng khả năng xảy ra hành vi gian lận BCTC. Do đó, các doanh nghiệp nên lập bản điều  lệ cụ thể, phù hợp với đặc điểm doanh nghiệp của mình, nên bổ sung các quy định liên quan đến quy mô HĐQT tối đa. Các cổ đông khi bầu ra HĐQT không nên xây dựng một    Hội đồng quá đông,  theo Jensen (1993), một HĐQT có khoảng bảy thành viên trở lại  sẽ làm quy trình hoạt động đơn giản hơn, giúp các thành viên giao tiếp dễ dàng, hoạt động giám sát và kiểm soát hiệu quả hơn. Sự tham gia của thành viên  HĐQT  có chuyên môn tài chính, kế toán sẽ làm giảm khả năng xảy ra hành vi gian lận BCTC. Vì vậy, trong các thành viên HĐQT độc lập tối thiểu cần phải có một thành viên có kinh nghiệm và chuyên môn về kế toán tài chính. Bằng sự am hiểu chuyên môn sâu giúp thành viên HĐQT độc lập có khả năng phản biện cũng như đề xuất những hoạt động  của Ban điều hành trong việc thiết lập, duy trì và cải tiến hệ thống KSNB. Ngoài ra,   cần giảm thiểu các trường hợp thành viên HĐQT thực hiện điều hành công ty.  Gia   tăng các thành  viên không điều hành trong  HĐQT giúp HĐQT kiểm soát BGĐ tốt  hơn, giảm thiểu hành vi gian lận BCTC. Khi bầu các thành viên của HĐQT,  các cổ đông công ty nên hạn chế chọn lựa các thành viên có mối quan hệ thân tộc. Việc làm này sẽ tránh được sự câu kết của các thành viên trong gia đình vì mục đích tư lợi để giảm khả năng xảy ra hành vi gian lận BCTC.

CTNY cần duy trì, thiết kế và nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống KSNB để có thể ngăn ngừa được hành vi gian lận BCTC một cách hữu hiệu.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng chất lượng hệ thống KSNB đóng một vai trò  quan trọng trong việc ngăn ngừa và phát hiện hành vi gian lận BCTC của các CTNY trên TTCK Việt Nam. Thông qua việc tham khảo ý kiến của các chuyên gia, để tăng cường chất lượng hoạt động của hệ thống KSNB cần tập trung vào việc tăng cường   tính độc lập, nhiệm vụ của ban KSNB.

Theo Thông tư 121/2012/TT-BTC, Bộ tài chính cần trao quyền cho Ban kiểm soát nhiều hơn trong vai trò giám sát quá trình lập và công bố thông tin BCTC. Cụ thể:

CTNY cần tự điều chỉnh để giảm thiểu các nhân tố tác động đến hành vi gian lận BCTC

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra CTNY phải chịu tác động từ nhiều nhân tố khác nhau. Đối với nhân tố áp lực như áp lực về mục tiêu tài chính, áp lực niêm yết trên TTCK, lỗ từ hoạt động kinh doanh, các CTNY cần có những biện pháp giảm thiểu các áp lực đó bằng cách xây dựng kế hoạch tài chính và kinh doanh trong các giai đoạn   như ngắn hạn, trung hạn và dài hạn cụ thể và chi tiết. Các kế hoạch này phải dựa trên   cơ sở thực tế tại đơn vị và đặt trong bối cảnh chung của nền kinh tế và biến động của ngành nhằm xây dựng một hệ thống chiến lược và kế hoạch tài chính, kinh doanh có tính khả thi, bền vững với mục đích không tạo sức ép đối với BGĐ để điều chỉnh số   liệu nhằm đạt được mục tiêu tài chính từ BQT, kỳ vọng của bên thứ ba. Chiến lược và kế hoạch tài chính và kinh doanh phải được thông báo kế hoạch cụ thể cho các nhà đầu tư, các cổ đông cùng chia sẻ và nắm được tiến trình hoạt động  kinh doanh của đơn vị  để không tạo sức ép đối với BGĐ.

Bên cạnh đó, các CTNY cần đề cao nguyên tắc quản trị đối với tính chính trực của BGĐ và BQT như bộ quy tắc ứng xử – thúc đẩy hành vi trung thực và có đạo đức trong đội ngũ lãnh đạo và nhân viên của đơn vị để giảm thiểu đi các tác nhân thuộc nhóm nhân tố thái độ của nhà quản lý tác động đến hành vi gian lận BCTC. Cần xây dựng hệ thống tiêu chí về chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp, đặc biệt đề cao tính trung thực trong công việc để lựa chọn, tuyển dụng và đánh giá các vị trí trong Ban   điều hành như BGĐ, giám đốc tài chính và kế toán trưởng. Ngoài ra, CTNY cần thiết lập văn hóa chung trong công ty như bộ quy tắc ứng xử nhằm truyền đạt và tăng cường các hành vi trung thực và đạo đức trong công việc, các chính sách phòng chống gian   lận như xây dựng các chính sách và quy trình báo cáo các gian lận nghi ngờ hoặc hỗ trợ/bảo vệ người tố giác, truyền đạt và đào tạo nhân viên nhận thức về gian lận như   giáo dục về bộ quy tắc ứng xử, quy trình báo cáo gian lận và các biện pháp kỷ luật đối với gian lận bị phát hiện.

Ngoài ra, CTNY  cũng cần thường xuyên mời các CTKT có uy tín về kiểm    toán BCTC để  KTV độc lập phát hiện và chỉ ra  hành vi gian lận tiềm ẩn rủi ro.    CTNY  cũng cần thiết lập hệ thống cảnh báo sớm về gian lận BCTC để phòng ngừa    và hạn chế gian lận.

Chia sẻ bài này với bạn bè

Bình luận