Có nên xây dựng một hệ thống các ngân hàng thương mại đa năng?

Lịch sử hoạt động của ngành công nghiệp chứng khoán đã từng ghi nhận, lúc mới hình thành, ko với sự tách biệt và phân biệt rẽ ròi giữa ngành công nghiệp chứng khoán và ngành công nghiệp nhà băng. Nói một cách khác, một nhà băng thương nghiệp hoàn toàn với thể kinh doanh chứng khoán nếu với đủ điều kiện. Thế nhưng, kể từ sau cuộc đại khủng hoảng tài chính vào những năm 30, tình hình đã thay đổi.
Trong cơn lốc khủng hoảng tài chính, chỉ tính từ 1930 tới năm 1933, trung bình mỗi năm với trên 2.200 nhà băng trên toàn cầu bị vỡ nợ. Sự sụp đổ hàng loạt của những nhà băng đã làm đình trệ cơ chế trả tiền, gia tăng nạn thất nghiệp và làm cho nên kinh tế những nước vốn đã suy thoái trầm trọng thêm. Với ba yếu tố được tin là nguyên nhân đằng sau của những vụ sụp đổ hàng loạt của những nhà băng là: (1) khó khăn quá mức giữa những nhà băng trong việc cung ứng những nhà cung cấp giao dịch và trung gian, (2) những rủi ro ko kiểm soát được phát sinh từ việc những nhà băng thương nghiệp tham gia vào việc kinh doanh chứng khoán, (3) chính sự sụp đổ của thị trường chứng khoán dẫn tới sự sụp đổ của hệ thống nhà băng.
Dựa trên những luận cứ này, nhằm tránh những lạm dụng và những xung đột quyền lợi với thể với, Quốc hội Mỹ đã thông qua đạo luật Nhà băng năm 1933, thường được hợi là đạo luật Glass-Steagall, nghiêm cấm những nhà băng thương nghiệp ko được bao tiêu và kinh doanh chứng khoán tổ chức trên thị trường thứ cấp (luật ko cấm những nhà băng bao tiêu và kinh doanh những trái phiếu chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu trách nhiệm chung). Đổi lại, luật cũng nghiêm cấm những nhà băng đầu tư (những hãng môi giới, kinh doanh chứng khoán) cũng ko được phép tham gia vào những hoạt động của nhà băng thương nghiệp. Tương tự, trên thực tế, đạo luật Glass-Steagall đã tách rời hoạt động của những nhà băng thương nghiệp ra khỏi ngành công nghiệp chứng khoán.
Cũng tương tự như ở Mỹ, luật chứng khoán và nhà băng của mỗi quốc gia sẽ xác định rõ những tổ chức nào được phép bao tiêu chứng khoán. Trong lúc ở Nhật, luật chứng khoán còn đặt ra những hạn chế nhiều hơn về hoạt động chứng khoán của những nhà băng thương nghiệp thì ở một số quốc gia Âu châu, đặc trưng là ở Đức, ko với sự tách rời giữa hoạt động của hàng nghìn thương nghiệp và hoạt động của nhà băng đầu tư. Với tư cách là những nhà băng kinh doanh đa ngành (common banks), những nhà băng này được phép kinh doanh cả trên ngành chứng khoán và bảo hiểm.
Tuy nhiên, cách đây vài thập niên, ngay chính tại Mỹ, dưới sức ép khó khăn do những đổi mới tài chính mang lại, bức tường ngăn cách giữa công nghiệp nhà băng và công nghiệp chứng khoán đã với tín hiệu lung lay. Một trong những đổi mới tài chính với tác động tới việc trình khó khăn giữa những doanh nghiệp trong thời kỳ này là việc những nhà băng đầu tư (những tổ chức chứng khoán) và những hãng môi giới được phép mở cho khacsh hàng một tài khoản gọi là tài khoản quỹ tương hỗ trên thị trường tiền tệ với thể ký phát séc trả tiền. Sự lấn sân của những định chế tài chính ko nhận tiền gửi vào mảnh đất hoạt động của những nhà băng thương nghiệp đã làm phát sinh vấn đề: Nếu những tổ chức kinh doanh chứng khoán (nghiệp vụ nhà băng đầu tư)?. Để tự trả lời vấn đề này trong phạm vi luật định, ngay từ đầu năm 1963, những nhà băng ở Mỹ đã khởi đầu một chiến lược thử nghiệm mới. Thay vì chấp nhận tất cả những hạn chế do đạo luật Glass – Steagall đưa ra, những nhà băng to như Bankers Belief, Citicorp, Morgan Warranty, Chase là những nhà băng trước hết với thẩm quyền hoạt động với tư cách là những nhà buôn một số loại chứng khoán nhất định. Những nhà băng này đã xin phép được bao tiêu những trái phiếu thu nhập của chính quyền địa phương, thương phiếu, chứng khoán với bảo đảm bằng thế chấp, quản lý và tư vấn những quỹ đầu tư với vốn nhất quyết và quỹ đầu tư với vốn biến đổi. Những nhà băng này cũng với quyền mở những tổ chức con để hoạt động với tư cách là nhà buôn trái phiếu ngân khố.
Mùa xuân năm 1987, dưới sức ép của những nhà băng thương nghiệp, lần trước hết, trên hạ tầng xem xét từng trường hợp, Quỹ dự trữ Liên Bang (Nhà băng Trung Ương Mỹ) đã cấp giấy phép để ba tổ chức sở hữu nhà băng (tập đoàn nhà băng) to ở New York được thành lập những tổ chức kinh doanh chứng khoán để bao tiêu và phân phối thương phiếu, trái phiếu thu nhập của chính quyền địa phương và những chứng khoán được đảm bảo bằng thế chấp được phát hành bởi những tổ chức khác. Tuy nhiên, cũng với những giới hạn áp đặt lên hoạt động của tổ chức kinh doanh chứng khoán. Lúc đầu, Quỹ dự trữ Liên Bang quy định rõ là thu nhập về kinh doanh nghiệp vụ nhà băng đầu tư. Về sau, vào tháng 9/1989, tỷ lệ này được vận dụng trong một vài quốc gia Âu châu như Đức, nơi ko với sự phân chia pháp lý giữa những nhà băng thương nghiệp và những tổ chức chứng khoán.
Với thể khẳng định rằng sự dịch chuyển sang hoạt động kinh doanh và bao tiêu chứng khoán là sự mở rộng tự nhiên, hợp lôgic của những thẩm quyền đang với về đầu tư và cho vay thông thường của nhà băng thương nghiệp bởi vì, một mặt, thương phiếu và những chứng khoán được thế chấp bằng tài sản là thành phần chủ yếu cấu thành nên những khoản cho vay được chứng khoán hoá của nhà băng; mặt khác, xét về mặt lịch sử, những nhà băng những nhà băng cũng đã và đang là những nhà đầu tư trái phiếu chính quyền địa phương nhà bao tiêu trái phiếu trách nhiệm chung của chính quyền địa phương (normal obligation municipal bonds). Tuy nhiên, cuộc tranh luận xoay quanh vấn đề với nên huỷ bỏ hoàn toàn bức tường ngăn cách giữa hoạt động nhà băng thương nghiệp và nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán vẫn chưa tới hồi kết thúc bởi nhiều người lập luận rằng những rủi ro trong hoạt động kinh doanh chứng khoán là rất to và nó là mối đe dạo ko nhỏ tới sự ổn định trong hệ thống nhà băng. Vì vậy, lúc nền kinh tế Mỹ với tín hiệu đi xuống vào đầu năm 90 và lúc công chúng phải chứng kiến những cuộc vỡ tín dụng và tiết kiệm, việc tháo bỏ những giới hạn hoạt động cho những nhà băng thương nghiệp gặp phải trở ngại. Tới nay, đạo luật Glass – Steagall vẫn còn hiệu lực pháp lý.
Tại Việt Nam, ranh giới giữa công nghiệp nhà băng và công nghiệp chứng khoán (sắp được hình thành) vẫn chưa đượcc làm rõ trong lúc thiết kế Luật những tổ chức tín dụng. Vì vậy, vấn đề những tổ chức tín dụng với được thành lập tổ chức chứng khoán hay ko vẫn là một vấn đề còn bỏ ngay trong văn bản với tính pháp lý cao nhất. Thế nhưng, về vấn đề này, điều 29 Nghị định 48/1998/NĐ-CP về chứng khoán và thị trường chứng khoán ngày 11 tháng 7 năm 1998 của Chính phủ quy định “Tổ chức chứng khoán phải là tổ chức cổ phần hoặc tổ chức trách nhiệm hữu hạn” (….) những tổ chức tín dụng, tổ chức bảo hiểm hoặc những tổng tổ chức muốn tham gia kinh doanh chứng khoán trong ngành chứng khoán của những tổ chức tín dụng. Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 172/1999/QĐ-TTg về việc những tổ chức tín dụng thành lập tổ chức chứng khoán và tham gia niên yết chứng khoán; Thực hiện Quyết định nói trên, ngày 2 tháng 11 năm 1999 Thống đốc nhà băng Nhà nước cũng đã ký thông tư hướng dẫn số 04/1999/TT-NHNN5 về việc thành lập tổ chức chứng khoán của những nhà băng thương nghiệp. Tương tự, bằng những văn bản pháp quy nói trên, trong tương lai hoạt động chứng khoán và hoạt động của những nhà băng thương nghiệp ở nước ta vẫn với sự tách bạch chứ ko phải là hoạt động kinh doanh đương nhiên của những nhà băng thương nghiệp.    Lập luận cho những quyết định trên tựu trung là ở chỗ: sở trường của những nhà băng thương nghiệp là cho vay chứ ko phải là kinh doanh chứng khoán-nghiệp vụ mới mẻ, phức tạp và với nhiều rủi ro; và, xung đột quyền lợi với thể xảy ra lúc một nhà băng cùng một lúc hoạt động với nhiều chức năng khác nhau….
Trong xu hướng đổi mới của ngành công nghiệp nhà cung cấp tài chính hiện nay trên toàn cầu, thiết tưởng, việc dựng nên bức tường ngăn cách giữa hoạt động nhà băng và hoật động kinh doanh chứng khoán ko phải là một giải pháp tốt bởi lẽ:
+Một, ko nghi ngờ gì nữa, rõ ràng hoạt động kinh doanh chứng khoán là một trong những hoạt động cung ứng những nhà cung cấp tài chính với nhiều rủi ro nhất. Tuy nhiên, nói nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán với nhiều rủi ro lơn nghiệp vụ nhà băng thương nghiệp ko với tức thị việc kết hợp thực hiện hai loại nghiệp vụ dưới cùng mài nhà chung nhất định sẽ đem lại rủi ro to hơn so với việc chỉ thực hiện những nghiệp vụ của nhà băng thương nghiệp. Thật vậy, vận dụng Lý thuyết hiện đại về tổ hợp đầu tư vào tổ hợp những hoạt động nhà băng thương nghiệp kinh doanh chứng khoán với thể thấy rằng: nhường nhịn như một hoạt động với thể là rất rủi ro lúc nó được xem xét trong trạng thái cô lập thế nhưng lúc nó kết hợp với những hoạt động khác, rủi ro của sự kết hợp này với thể giảm đi rất nhiều, thậm chí bằng ko. Hơn nữa, thực tế đã chỉ rõ rằng, rủi ro của hoạt động kết hợp (nhà băng, chứng khoán) là thấp hơn mức rủi ro của bản thân nghiệp vụ nhà băng thương nghiệp và sự kết hợp hoạt động này với thể đem lại mức lợi nhuận kỳ vọng cao hơn.
+Hai, tại những nước đã từng tồn tại bức tường phân đôi rẽ ròi “sân bãi” nhà băng – chứng khoán, xu hướng xoá dần sự ngăn cách giữa hai ngành này ngày càng thể hiện rõ nét. Nếu như tại Mỹ, mỗi năm người ta lại tiến tới sắp hơn tới chỗ xoá đi bức tường ngăn cách này thì ở Nhật tình hình cũng tương tự tương tự. Dù tách bạch hoạt động nhà băng và chứng khoán, những nhà băng của Nhật vẫn đang bị sa lầy trong những khoản cho vay khổng lồ ko với khả năng thu hồi mà nguyên nhân chủ yếu là trong nhiều năm, những nhà băng này đã cho những tổ chức vay để đầu tư một cách ồ ạt vào thị trường bất động sản và chứng khoán làm giá cả những mặt hàng này tăng lên một cách chóng mặt và tạo ra một nền kinh tế bong bóng vào cuối những năm 80. Lúc nền kinh tế bong bóng nổ tung với tốc độ khá nhanh cũng như lúc phồng lên bất chấp quy luật, nền kinh tế Nhật phải
đương đầu với thời khắc homosexual go nhất trong 50 năm qua lúc tốc độ tăng trưỏng kinh tế Nhật chỉ dao động từ trên dưới 1%. Để chấn hưng nền kinh tế, chí phủ Nhật buộc phải đưa ra chương trình cải cách “Massive Bang” bao gồn 8 điểm với mục tiêu cơ bản là làm cho thị trường tài chính Nhật năng động linh hoạt, tự do, công bằng, sáng tỏ và quốc tế hoá hơn.  Một trong 8 điểm của chương trình “Massive Bang” này là xoá bỏ biên giới phân chia 3 ngành nghề: nhà băng, bảo hiểm và kinh doanh chứng khoán. Theo lộ trình thực hiện kế hoạch này, từ tháng 12 năm 2000, những tổ chức bảo hiểm sẽ được phép kinh doanh nhà cung cấp nhà băng và trái lại những nhà băng cũng được phép kinh doanh trong ngành chứng khoán.
+Ba, dù xét về mặt bản tính, kinh doanh nhà băng với sự khác biệt so với kinh doanh chứng khoán nhưng suy cho cùng, 4 trong 5 loại hình kinh doanh chứng khoán mà tổ chức chứng khoán được phép thực hiện là tự doanh, bao tiêu phát hành chứng khoán, quản lý danh mục đầu tư, tư vấn đầu tư chứng khoán thì ko nghiệp vụ nào ko cần tới kỹ năng phân tích kinh tế, phân tích ngành và phân tích tài chính doanh nghiệp bởi vì, quyết định đầu tư hoặc tư vấn cho khách hàng đầu tư vào loại chứng khoán nào, của tổ chức nay, số lượg bao nhiêu, vào thời khắc nào, nên nắm giữ hay bán tống tháo đi sẽ là những quyết định hợp lý và lời tư vấn thẩm định lúc và chỉ lúc nó dựa trên những thông tin đúng về thực trạng tài chính doanh nghiệp, dự đoán xác thực chiều hướng tăng trưởng của nền kinh tế, của từng ngành.       Những kỹ năng này ko hề xa lạ đối với cán bộ nhà băng, đặc trưng là cán bộ tín dụng, người phải luôn nắm chắc tình hình tài chính của doanh nghiệp, của ngành để quyết định với cho vay hay ko, cho vay với số lượng bao nhiêu và tư vấn đẻ giúp khách hàng sử dụng tiền tín dụng đầu tư vào ngành nào, mặt hàng nào là với lợi nhất. Trên phương diện này, kinh doanh nhà băng và kinh doanh chứng khoán với những điểm rất sắp nhau.
Bốn là, ngoài lực lượng chuyên viên phân tích và thẩm định dự án dồi dào, hệ thống nhà băng thương nghiệp, nhất là những nhà băng thương nghiệp quốc doanh với hệ thống những chi nhánh tồn tại ở cả 64 Tỉnh, Thành, ở nhiều địa bàn Quận, Thị xã với hệ thống những kho két kiên cố rất thuận lợi để tổ chức triển khai những đại lý nhận lệnh và lưu chứng khoán cũng như tư vấn đầu tư.
Do vậy. Xét trên toàn cục, tách bạch hai ngành nhà băng và chứng khoán sẽ gây ra sự lãng phí đáng ko đáng với trên những nguồn lực khan hiếm với, ko phát huy hết tiềm lực của hệ thống những nhà băng thương nghiệp trong nhà cung cấp chứng khoán.
Với những luận cứ vừa kể ở trên, rõ ràng sẽ là thích hợp hơn nếu Việt Nam quyết định đi theo xu hướng nhà băng kinh doan đa ngành của Đức vì chẳng sớm thì muộn, bức tường tách bạch hai ngành công nghiệp ngân hàng-chứng khoán sẽ được huỷ bỏ trong tương lai ngay chính tại nước Mỹ!

4/5 - (1 bình chọn)

Bình luận