Chất lượng nguồn nhân lực tác động đến cung xuất khẩu

Để thẩm định tác động của yếu tố này đối với xuất khẩu hàng chế biến của Việt Nam sang thị trường EU, nghiên cứu sử dụng chỉ số về “tài chính con người” trong mô phỏng trọng lực. Kết quả mô phỏng chỉ ra rằng, biến “tài chính con người” của Việt Nam (HCit) với tác động tích cực tới xuất khẩu hàng chế biến sang thị trường EU. Lúc tài chính con người tăng lên 1% thì xuất khẩu hàng chế biến sẽ tăng 0,097%.

Trong thời kỳ công nghiệp hoá – hiện đại hoá, hội nhập quốc tế mạnh mẽ như hiện nay, nguồn nhân lực là yếu tố quan yếu nhất quyết định tới sự phát triển của quốc gia và tăng lợi thế khó khăn của doanh nghiệp. Vốn đầu tư con người chính là những tri thức, kỹ năng, kinh nghiệm mà mỗi con người tích lũy được trong quá trình học tập và lao động. Việc xây dựng tài chính con người với trình độ cao là yếu tố quan yếu để Việt Nam tăng vị thế trong chuỗi trị giá và ứng phó với những thách thức mới cùng với sự ra đời của những kỹ thuật mới và “Cách mệnh công nghiệp 4.0” đang diễn ra hiện nay. Bởi tài chính con người với chất lượng tốt giúp tăng năng suất lao động, xúc tiến sản xuất hàng hóa, từ đó tăng trưởng kinh tế và phát triển xuất khẩu. Sự yếu kém về trình độ của lực lượng lao động sẽ trở thành gánh nặng của nền kinh tế. Đặc trưng là trong ngành công nghiệp chế biến càng đòi hỏi nguồn nhân lực phải với trình độ cao đe tiếp thu và bắt kịp được với sự tiến bộ của kỹ thuật và sản xuất ra những hàng hóa với hàm lượng kỹ thuật cao.

Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, dân số cả nước năm 2016 khoảng 92,7 triệu người. Trong Cùng đồng kinh tế ASEAN (AEC) thì dân số Việt Nam đứng thứ 3 (sau Indonesia, Philippines), với xu hướng dịch chuyển cơ cấu kinh tế, dân số với chiều hướng tăng lên ở khu vực thành thị. Năm 2016 lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên của nước ta là 54,4 triệu người, chiếm 58,6% trong tổng dân số. Tỷ lệ lao động thuộc độ tuổi đã qua tập huấn năm 2011 là 16,3%, năm 2015 tăng lên 21,9%, tới năm 2016 là 20,9% và còn lại khoảng 79,1% (trên 43 triệu người) chưa được tập huấn nghề, hoặc được tập huấn thì còn hạn chế về kỹ năng nghề nghiệp. Số người với trình độ chuyên môn kỹ thuật từ đại học trở lên cũng chiếm tỷ lệ tăng dần qua những năm (năm 2011 là 6,1%, năm 2015 là 8,7%) nhưng đây vẫn là một tỷ lệ thấp. Rõ ràng, số liệu thống kê cho thấy chất lượng lao động ở Việt Nam hiện nay chưa cao. Việt Nam đang thiếu lực lượng nhân lực với chất lượng tốt, người lao động lành nghề so với nhu cầu của xã hội đặt ra đe phát triển những ngành kinh tế mũi nhọn, đặc thù là đe tham gia vào chuỗi trị giá toàn cầu. Một lượng to nguồn nhân lực đã qua tập huấn chủ yếu thiên về lý thuyết, trong lúc kỹ năng thực hiện và khả năng thích ứng với môi trường khó khăn như hiện nay còn yếu. Chỉ những lao động với kỹ năng mới là tiền đề quan yếu cho sự phát triển vững bền, giải quyết được yêu cầu ngày càng cao của những doanh nghiệp, những ngành kinh tế trong việc vận dụng kỹ thuật hiện đại vào hoạt động sản xuất và hoạt động quản lý. Mặc dù trong nhiều năm qua, xu hướng tỉnh thành hóa đang gia tăng, nhưng theo Tổng cục Thống kê, tính tới năm 2016, lực lượng lao động ở nông thôn chiếm toàn bộ khoảng 66,6% lực lượng lao động của nền kinh tế. Khoảng cách về trình độ người lao động giữa khu vực thành thị và nông thôn rất to. Con số nghiên cứu của Trung tâm Thông tin và dự đoán kinh tế – xã hội Quốc gia chỉ ra một thực trạng đáng báo động là nguồn nhân lực của Việt Nam đang bị thiếu hụt lao động với trình độ chuyên môn kỹ thuật, nhất là lao động bậc trung, mới chỉ giải quyết được 20-30% nhu cầu lao động trong giai đoạn 2011-2015. Hiện nay, tại Việt Nam cung lao động dư thừa và to hơn so với cầu về lao động. Tuy nhiên, lượng cung lao động này chủ yếu là lao động phổ thông, lao động chưa qua tập huấn chiếm một tỷ lệ to và chất lượng lao động ko cân đối giữa những khu vực trong cả nước. Theo số liệu của Viện Khoa học lao động – xã hội đưa ra năm 2016, 2/3 doanh nghiệp trong nước đều thẩm định một lượng to người lao động đang thiếu những kỹ năng kỹ thuật và kỹ năng làm việc khác.

Hàng chế biến của Việt Nam xuất khẩu sang EU tập trung vào những sản phẩm sử dụng nhiều lao động như hàng điện tử lắp ráp/điện thoại, giầy dép, hàng dệt might, đồ gỗ,… Một trong những ưu điểm của người lao động Việt Nam là sự chuyên cần, thông minh. Do vậy, người lao động với năng lực trong sản xuất những mặt hàng đòi hỏi sự tỉ mỉ, kỹ lưỡng, khéo léo. Hiện nay, số lượng lao động nước ta làm việc trong những ngành công nghiệp lắp ráp kỹ thuật cao cũng chiếm tỉ lệ khá to. Những năm sắp đây, với rất nhiều những tập đoàn to đầu tư vào Việt Nam như Sam Sung, Toyota,… Những doanh nghiệp đó đã nhận thấy đặc điểm vượt trội của lực lượng lao động nước ta, nhờ vậy cơ cấu lao động đã với sự dịch chuyển theo hướng tích cực, tăng dần tỉ lệ lao động công nghiệp, góp phần tăng đời sống cho người lao động. Tuy nhiên, thực tế với thể thấy rằng, lực lượng lao động Việt Nam khá nhiều nhưng chất lượng lao động còn thấp thể hiện ở năng suất lao động thấp và năng lực sử dụng ngoại ngữ của người lao động hạn chế hơn nhiều so với tất cả quốc gia trong khu vực. Việt Nam đang thiếu trầm trọng lao động với tay nghề giỏi. Nhận định từ Nhà băng Toàn cầu cho thấy năm 2016 chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam đạt 3,79 điểm (tính theo thang điểm 10), đứng vị trí 11/12 nước ở châu Á tham gia xếp hạng, chúng ta vẫn còn thiếu nhiều chuyên gia trình độ cao, những nhà quản lý giỏi và những người lao động lành nghề. Bởi vậy, nguồn lao động dồi dào nhưng những doanh nghiệp Việt Nam vẫn rơi vào tình trạng thiếu hụt lao động với trình độ. Điều này dẫn tới một số doanh nghiệp phải đi thuê lao động với trình độ tay nghề cao từ những nước khác và theo đó, giá thành sản phẩm tăng, hàng hóa của Việt Nam nói chung cũng như hàng chế biến của Việt Nam nói riêng rất khó khó khăn lúc xuất khẩu ra thị trường toàn cầu, đặc thù là thị trường khó tính như EU.

Một trong những nhân tố góp phần làm tăng năng suất của nền kinh tế, giúp nắm bắt những thời cơ tốt của hội nhập mang lại và hạn chế rủi ro, thách thức từ hội nhập là tăng chất lượng nguồn lao động Việt Nam. Đây là một vấn đề với ý nghĩa rất quan yếu trong những doanh nghiệp sản xuất phục vụ xuất khẩu. Vì vậy, trong thời kì tới, Việt Nam cần sớm đưa ra những giải pháp để cải thiện chất lượng nguồn nhân lực.

Rate this post

Bình luận