Kim ngạch xuất khẩu hạt tiêu Việt Nam

1 Tình hình xuất khẩu:

Từ năm 2004 tới giữa năm 2006, giá tiêu đen xuống thấp chỉ còn khoảng 70% giá trung bình giai đoạn 2000-2004, cùng thêm giá phân bón tăng cao đã làm nông dân trồng tiêu tại nhiều nước bỏ bễ những vườn tiêu của họ. Ngoài ra, vài năm sắp đây thời tiết ko thuận lợi do tác động của El Nino, hạn hán kéo dài, sâu bệnh hoành hành nên sản lượng tiêu của tất cả những nước đều giảm, sở hữu những nước giảm rất mạnh như Ấn Độ, trong lúc nhu cầu toàn cầu vẫn tăng làm giá tiêu được khôi phục vào những tháng cuối năm 2006 và tiếp tục tăng cao vào đầu năm 2007.

Riêng năm 2006 Việt Nam xuất khẩu đạt 118.800 tấn, chiếm 60% sản lượng hồ tiêu trên toàn cầu. Sở hữu thể nói, thị trường hồ tiêu toàn cầu đang hết sức nóng. Vai trò cây tiêu Việt Nam đang đứng thế chủ đạo cho thị trường tiêu toàn cầu. Điều đó được thể hiện, trong tháng 5 vừa qua người trồng tiêu Đông Nam Bộ, Tây Nguyên đã bước vào mùa vụ thắng lợi về sản lượng cũng như giá cả trên thị trường. Sở hữu những thời khắc giá tiêu đã nhảy lên mức kỷ lục 77.500 đồng/kg.

Khuyến cáo, những hộ trồng tiêu ko nên vội vã bán ra gây tác động cho thị trường. Điều đáng mừng là tới đầu tháng 6 giá tiêu thị trường trong nước vẫn giữ ổn định trên 70.000 đồng/kg. Doanh nghiệp cũng như người trồng tiêu hết sức tĩnh tâm trong giai đoạn giá tiêu được giá như hiện nay vì thị trường tiêu toàn cầu đang ở trong tình trạng khan hiếm. Từ thực trạng đó, giá hạt tiêu xuất khẩu liên tục đạt 3.200-3.600 USD/tấn. Tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ.

Điều đáng mừng cho hồ tiêu Việt Nam là những tín hiệu rất tích cực trên thị trường toàn cầu. Trong lúc sản lượng hồ tiêu trên toàn cầu đều giảm chỉ còn chưa tới 1 tấn/ha thì sản lượng hồ tiêu Việt Nam vẫn giữ nguyên ở mức 2,5 tấn/ha.

Tính tới thời khắc cuối tháng 6 năm 2007, những doanh nghiệp đã xuất khẩu trên 53.000 tấn hạt tiêu, đạt kim ngạch 146 triệu USD. Về sản lượng chỉ đạt sắp 50% nhưng trị giá tới 97% so cùng kỳ năm ngoái. Giá tiêu xuất khẩu đã tăng lên 3.500 – 3.600 USD/tấn. Hiện lượng tiêu tồn kho còn khoảng 30.000 tấn, trong lúc nhu nhà tiêu thụ trên toàn cầu đang tăng cao. Dự đoán giá tiêu tiếp tục tăng trong sthời gian tới.

Việt Nam đang nắm giữ 60 – 65% sản lượng hồ tiêu trên toàn cầu. Nhu nhà tiêu thụ hồ tiêu trong những năm qua tăng đột biến. Những ngày cuối vụ, cung ko đủ cầu đã đẩy giá tăng cao. Hiện nay giá hồ tiêu đang giữ mức giá ổn định từ 70.000 – 73.000 đồng/kg. Đây là mức giá cao nhất trong nhiều năm qua. Nắm được nhu nhà tiêu thụ hồ tiêu trên toàn cầu, nhiều hộ nông dân thu hoạch “găm” hàng ko bán ra, trong lúc những doanh nghiệp đang thiếu vật liệu trầm trọng để chế biến. Sản lượng xuất khẩu giảm nhưng giá tăng.

2 . Thị trường tiêu thụ của hồ tiêu xuất khẩu:.

2.1 Xuất khẩu trực tiếp:

Mặt hàng hạt tiêu của Việt Nam đã sở hữu mặt trên 80 thị trường trên toàn cầu, trong đó Hoa Kỳ là nhà nhập khẩu hạt tiêu to nhất của Việt Nam, chiếm sắp 20% tổng lượng xuất khẩu của Việt Nam. Tiếp tới là Đức, Hà Lan, Ấn Độ, Singapore, Nga, và Trung Đông.

Hoa Kỳ hiện đang là nước nhập khẩu hạt tiêu to nhất toàn cầu. Năm 2006 Hoa Kỳ đã nhập khẩu 70.540 tấn, trị giá 135,5 triệu USD từ những nguồn hàng trên toàn cầu, bao gồm 55.500 tấn tiêu đen, 7.800 tấn tiêu trắng và 7.240 tấn tiêu xay, chiếm 22% tổng lượng tiêu nhập khẩu của toàn cầu. Lượng nhập khẩu của năm 2006 đã tăng 5% so với 66.890 tấn của năm 2005, trong đó tiêu đen tăng 6%, tiêu trắng tăng 8% trong lúc tiêu xay giảm 3%.

Xâm nhập vào Hoa Kỳ chậm hơn cà phê nhưng kim ngạch xuất khẩu hạt tiêu Việt Nam vào thị trường này đã tăng nhanh chóng. Nếu như năm 1997, trị giá hạt tiêu Việt Nam xuất sang Hoa Kỳ mới chỉ đạt 2,1 triệu USD thì tới năm 2002 đã lên 16,947 triệu USD, năm 2005 đạt 29,582 triệu USD, và năm 2006 đạt 33,552 triệu USD. Sự tăng vọt này là do những thương nhân Hoa Kỳ ngày càng tăng cường nhập hạt tiêu thẳng từ Việt Nam và giảm nhập qua những tổ chức trung gian nước ngoài.

Tuy nhiên, hiện nay hầu như chưa sở hữu doanh nghiệp Việt Nam nào xuất khẩu trực tiếp và xâm nhập tới thị trường tiêu sử dụng cuối cùng của Hoa Kỳ mà hình thức chủ yếu vẫn là xuất khẩu thô hoặc sơ chế sau đó những tổ chức Hoa Kỳ sẽ chế biến lại. Trong vài năm sắp đây, Hoa Kỳ đã tăng nhập khẩu hạt tiêu từ Việt Nam thay thế Ấn Độ. Kể từ năm 2001 tới năm 2005, lượng tiêu nhập khẩu của Hoa Kỳ từ Ấn Độ đã giảm mạnh trong lúc nhập khẩu từ Việt Nam lại tăng nhanh chóng. Năm 2000, xuất khẩu hạt tiêu của Việt Nam sang Hoa Kỳ chỉ đạt 1.763 tấn trong lúc Ấn Độ xuất sang Hoa Kỳ 11.035 tấn thì tới năm 2005 lượng tiêu xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ đã tăng lên 21.186 tấn trong lúc Ấn Độ giảm xuống 3.828 tấn. Năm 2006, lượng xuất khẩu hạt tiêu Việt Nam sang Hoa Kỳ tuy giảm nhưng trị giá xuất khẩu tăng do giá tiêu những tháng cuối năm tăng .

Hà Lan là thị trường xuất khẩu hạt tiêu to thứ 2 của Việt Nam, sau Hoa Kỳ. Trong giai đoạn 2001-2006 Hà Lan luôn giữ vị trí là một trong những nhà nhập khẩu tiêu hàng đầu của Việt Nam với mức tăng trưởng cao. Từ năm 2001 lượng tiêu xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này đã chiếm tỷ trọng khá cao trong tổng lượng xuất khẩu của Việt Nam, với 5.108 tấn, trị giá 8,164 triệu USD. Tuy nhiên lượng hạt tiêu nhập khẩu của Hà Lan từ Việt Nam trong giai đoạn này dao động ko nhiều. Năm 2006 Hà Lan nhập khẩu 8.932 tấn tiêu từ Việt Nam với trị giá 14,898 triệu USD.

Hạt tiêu là một trong những gia vị được ưa thích nhất của người Đức phải nhập khẩu từ nước ngoài. Năm 2006, Đức nhập khẩu 26.030 tấn hạt tiêu, trị giá 48,3 triệu euro, gồm 23.450 tấn tiêu hột và 2.580 tấn tiêu xay, chiếm sắp 30% tổng trị giá những loại gia vị nhập khẩu khác (năm 2005 là 25%). Lượng nhập khẩu của Đức năm 2006 tăng 15% so với mức nhập khẩu 22.730 tấn năm 2005. Năm 2006, kim ngạch nhập khẩu những loại gia vị của Đức (ko kể những loại gia vị đã pha trộn) trị giá 161 triệu euro. Theo số liệu thống kê, hiện Việt Nam đứng đầu trong số những nước sản xuất hạt tiêu cho thị trường Đức. Lượng hạt tiêu Đức nhập từ Việt Nam chiếm 35% thị trường, tiếp tới là từ Braxin 19% và Indonesia 17%.

Xuất khẩu hạt tiêu Việt Nam sang thị trường Đức tăng rất mạnh trong giai đoạn 2001-2006. Năm 2001 Việt Nam mới chỉ xuất 1.617 tấn hạt tiêu sang Đức, trị giá 2,528 triệu USD thì năm 2006 đã tăng lên 10.957 tấn, trị giá 19.021 triệu USD. Nếu năm 2001, Đức mới chỉ là thị trường xuất khẩu hạt tiêu đứng thứ 10 của Việt Nam, sau Singapore, Những tiểu Vương quốc Ả-rập Thống nhất, Hà Lan, TQ, Ấn Độ, Hoa Kỳ, Người nào Cập, Pakistan và Indonesia thì năm 2006, Đức đã là thị trường to thứ hai của Việt Nam về xuất khẩu hạt tiêu. Thời kì sắp đây, số lượng và kim ngạch xuất khẩu hạt tiêu của Việt nam sang Đức tiếp tục tăng với tốc độ kỷ lục, hứa hứa một thị trường xuất khẩu đầy tiềm năng cho mặt hàng tiêu Việt Nam.

2.2 Xuất khẩu qua nước trung gian:

Mặc dù Việt Nam hiện là nước xuất khẩu tiêu hàng đầu toàn cầu nhưng tiêu của Việt Nam vẫn phải xuất khẩu qua những nước trung gian và sau đó được tái xuất với mức giá cao hơn và Ấn Độ là một trong những nước nhập khẩu tiêu sau đó tái xuất to nhất của Việt Nam. Lượng hàng tái xuất trong tổng xuất khẩu của Ấn Độ ngày càng tăng. Nếu như năm 2000 tổng lượng hạt tiêu nhập để tái xuất của Ấn Độ là 6.570 tấn trong tổng xuất 19.900 tấn thì tới năm 2004 con số tương ứng là 14.200 tấn trong tổng xuất 14.049 tấn.

Lượng tiêu mà Ấn Độ nhập từ Việt Nam đã tăng sắp gấp đôi trong giai đoạn 2001-2006. Năm 2001 Việt Nam xuất khẩu sang Ấn Độ 4.228 tấn, trị giá 6,451 triệu USD và năm 2006, con số này đã tăng lên 7.843 tấn, trị giá 11.066 triệu USD. Những tổ chức Ấn Độ đã nhập khẩu tiêu của Việt Nam, sau đó tái xuất và thu được lợi nhuận khá cao. Đây cũng là vấn đề mà những doanh nghiệp Việt Nam cần quan tâm.

Trong những nước ASEAN, từ nhiều năm qua Singapore được coi là thị trường truyền thống trung gian cho hàng hoá xuất nhập khẩu của Việt Nam với toàn cầu vì đây là nơi chuyển tải hàng hoá hết sức thuận lợi. Singapore cũng đã từng là một trong những nước nhập khẩu hạt tiêu to của Việt Nam tune trong những năm sắp đây, lượng tiêu xuất khẩu sang thị trường này giảm khá mạnh. Nếu như năm 2001 Singapore nhập từ Việt Nam 12.266 tấn tiêu, trị giá 19,832 triệu USD thì năm 2005 con số tương ứng chỉ còn 2.039 tấn (trong tổng nhập khẩu 12.782 tấn) và 3,455 triệu USD. Năm 2006, nhập khẩu hạt tiêu của Singapore từ những nước trên toàn cầu đạt 15.702 tấn, gồm 8.457 tấn tiêu đen và 7.245 tấn tiêu trắng, tăng 23% so với năm 2005. Lượng nhập khẩu của Singapore từ Việt Nam năm 2006 tăng mạnh so với năm 2005, đạt 6.032 tấn, trị giá 9.637 USD. Singapore thuộc khối ASEAN, sở hữu vị trí địa lý sắp Việt Nam, giá thành vận chuyển thấp, do đó những doanh nghiệp xuất khẩu cần khai thác tiềm năng và cần tìm hiểu rõ nguyên nhân để sở hữu giải pháp khôi phục xuất khẩu mặt hàng hạt tiêu sang thị trường này.

 3 Thuận lợi và khó khăn:

3.1 Thuận lợi:

–  Điều kiện tự nhiên: Thiên nhiên ưu đãi, đất đai và khí hậu thích hợp cho cây tiêu sinh trưởng và phát triển tốt.

–  Nguồn nhân lực dồi dào: Lực lượng lao động sản xuất nông nghiệp của Việt Nam to, nông dân siêng năng chuyên cần, sở hữu nhiều kinh nghiệm trong việc canh tác loại cây trồng đòi hỏi kỹ thuật như cây tiêu đồng thời sở hữu khả năng tiếp cận kỹ thuật sản xuất và chế biến hạt tiêu.

Mức giá đầu tư cho những vườn tiêu ko đòi hỏi nhiều: So với những loại cây công nghiệp khác như cà phê, điều, cao su… cây hạt tiêu cần giá thành đầu tư thấp nhất.

Nguồn cung to và phân bổ đều trong năm: Hiện nay Việt Nam chiếm khoảng 50% nguồn cung thị trường. Những nhà kinh doanh hạt tiêu quốc tế thừa nhận chỉ cần ngành hạt tiêu Việt Nam sở hữu một biến động nhỏ cũng tác động tới thị trường hạt tiêu toàn cầu. Nông dân Đắc Lắc tập trung bán tiêu vào những tháng đầu năm (từ tháng 2 tới tháng 7) trong lúc người sản xuất tiêu tại Quảng Trị lại bán dồn vào cuối năm (từ tháng 7 tới tháng 12). Trái lại tiêu tại Phú Quốc được bán mạnh vào những tháng từ tháng 2 tới tháng 4. Tính chất mùa vụ rải đều quanh năm này giữa những vùng sản xuất chính của Việt Nam tạo ra một nguồn hàng rải đều trong năm cho những nhà xuất khẩu và người sản xuất cũng sở hữu những giá bán cao hơn thời kì còn lại trong năm.

Năng suất cao: So với những nước sản xuất tiêu, năng suất hạt tiêu của Việt Nam tương đối cao do những vườn tiêu của Việt Nam đều sở hữu tuổi đời khá trẻ, từ 10-15 năm – thời khắc mà cây hạt tiêu cho năng suất cao nhất.

Sản lượng và chất lượng ổn định: Ưu thế rất to của ngành hạt tiêu Việt Nam là chất lượng và sản lượng ổn định. Kể từ năm 2002 tới nay, lúc giá hạt tiêu trên thị trường xuống thấp, trong lúc nhiều nước đã giảm mạnh sản lượng thì Việt Nam vẫn duy trì được mức sản lượng cao. Ngoài ra hạt tiêu Việt Nam sở hữu hương vị (thơm, cay) và phẩm trật lý hóa tính ko thua kém tiêu của Indonesia và Ấn Độ nên sở hữu sự khó khăn tốt. Do đó, những nhà nhập khẩu rất an tâm với hạt tiêu Việt Nam.

3.2 Khó khăn:

Phát triển thiếu quy hoạch: Việc phát triển cây hạt tiêu tại Việt Nam chủ yếu là do tự phát, chưa sở hữu định hướng quy hoạch cụ thể theo yêu cầu sinh thái tối ưu cho cây tiêu và theo nhu cầu thị trường, thiếu những tổ chức sở hữu đủ năng lực và tầm nhìn sâu rộng trong ngành sản xuất. Quy mô sản xuất hạt tiêu Việt Nam vẫn chủ yếu là sản xuất nhỏ theo từng hộ cá thể, sản lượng và chất lượng phụ thuộc rất nhiều vào khí hậu, thời tiết, sâu bọ và dịch bệnh. Vài năm trước lúc giá tiêu tăng, giá cà phê giảm, nhiều nông dân đã phá bỏ cà phê để trồng tiêu. Điều này dẫn tới tổng diện tích trồng tiêu tăng lên nhanh chóng, từ 10.000 ha năm 1999, lên 42.000ha năm 2003 và 52.000 ha năm 2005.

Vốn đầu tư: Hầu hết nông dân thiếu vốn để sản xuất, chế biến trong tương lai do đó việc sản xuất và kinh doanh tiêu Việt Nam ko ổn định. Hạt tiêu thường được thu hoạch vào mùa mưa, dân ko sở hữu vốn đầu tư cho thiết bị sấy, nên ko kiểm soát được độ ẩm hạt, chế biến thường theo phương pháp thủ công. Tới nay nước ta mới sở hữu khoảng 6 doanh nghiệp đầu tư dây chuyền chế biến xử lý bằng khá nước; 7 doanh nghiệp sở hữu dây chuyền tách tạp (que, cành, tạp chất, đất đá…). Điều này đã giảng giải lý do vì sao Việt Nam ko thể tăng tiêu chuẩn và thương hiệu cho mặt hàng hạt tiêu của mình và thường bị lỗ vì phải bán ở mức giá của người tậu.

Chất lượng tiêu: Những đơn vị kinh doanh mới chỉ tập trung thu tậu để xuất khẩu, chưa chú trọng vào kỹ thuật chế biến sau thu hoạch để tăng chất lượng và GTGT cho sản làm cho giá hạt tiêu xuất khẩu của Việt Nam luôn sở hữu giá thấp hơn tiêu những nước 100 – 200 USD/tấn.

Thương hiệu: Mặc dù kể từ năm 2002 Việt Nam là nước dẫn đầu toàn cầu về xuất khẩu hạt tiêu, nhưng tới bây giờ, lúc Việt Nam đã trở thành thành viên của WTO, vẫn chưa sở hữu thương hiệu hạt tiêu “Made in Vietnam”.

Thiếu thông tin: Đại phần lớn nông dân trồng tiêu, nhà chế biến và nhà xuất khẩu tiêu đều ko nắm rõ hay cập nhật được thông tin của ngành. Một minh chứng là sắp đây, lúc giá tiêu toàn cầu tăng vọt lên 2.000 USD/tấn, rồi 3.000 USD/tấn… thì lượng hàng của Việt Nam chỉ còn khoảng 40%. Hơn 60% lượng hạt tiêu đã được xuất trước đó với mức giá chỉ khoảng 1.200 USD/tấn. Sở hữu hai nguyên nhân chính làm ngành hạt tiêu Việt Nam thua thiệt so với những nước sản xuất khác trên toàn cầu: Thứ nhất, những doanh nghiệp thiếu thông tin, tậu tới đâu bán tới đó mà ko dự đoán được cung trên thị trường ko đủ cầu, trong lúc những nhà buôn quốc tế dự đoán được đã tranh thủ tậu hàng với giá thấp. Thứ hai là những nhà xuất khẩu thiếu kế hoạch trong phương thức kinh doanh. Những doanh nghiệp Việt Nam vẫn giữ thói quen sở hữu hàng thì tậu, ko sở hữu thì ngưng. Trong lúc đó, những nhà buôn quốc tế sở hữu kế hoạch cụ thể, tậu ở đâu, sản lượng bao nhiêu mỗi tháng, dự trữ bao nhiêu, bán cho người nào, số lượng bán bao nhiêu…

Liên hệ giữa nông dân và doanh nghiệp còn yếu: Chưa sở hữu những cuộc hội thoại trực tiếp nhằm trao đổi thông tin, khắc phục uẩn khúc giữa nhà nước, doanh nghiệp và nông gia. Việc kiểm soát chất lượng chế biến chưa được chặt chẽ và quản lý sản phẩm trong vụ và chế biến sau vụ còn lỏng lẻo.

Phương thức sản xuất lạc hậu: Việc sản xuất và chế biến tiêu của Việt Nam chủ yếu vẫn vận dụng những tập quán cũ, ko biết cách phòng ngừa sâu bệnh, còn sử dụng nhiều phân hữu cơ. Những trang trại to thì thuê mướn nhân lực chưa lành nghề chăm sóc vườn tiêu và đa phần chưa xem việc trồng tiêu là sản xuất hàng hóa. Nông dân ko được huấn luyện bài bản về cách thức sản xuất, thu hoạch và chứa trữ tiêu. Ngoài ra, một trở ngại to đối với họ nữa là thiếu thông tin thị trường. Kết quả là sản lượng và chất lượng tiêu của Việt Nam khá thấp, trong lúc giá thành sản xuất lại cao. Và lúc giá tiêu hạ, nông dân sẽ bị thua lỗ. Hiện vẫn còn khoảng 50% diện tích tiêu trồng trên vùng đất trống ko sở hữu vòng đai chắn gió, sử dụng phân hữu cơ nên dễ dẫn tới tình trạng đất bị xói mòn, giảm dưỡng chất, làm tuổi thọ vườn cây ko dài, bị cằn cỗi và phát sinh nhiều sâu bệnh. Hiện vẫn còn 30% những vườn tiêu ở vào giai đoạn trên 20 năm tuổi hoặc khai thác theo kiểu “mì ăn liền” cần cải tạo trong lúc việc khuyến mãi liên tục trong thời kì qua đã làm tác động tới việc tái đầu tư, trồng mới của nông dân. Những trở ngại trên đang là nguy cơ giảm sản lượng hạt tiêu trong những mùa vụ tới.

Tầm nhìn cho sự phát triển còn hạn hẹp: Cả khâu sản xuất, chế biến và xuất khẩu hạt tiêu của Việt Nam đều thiếu một tầm nhìn dài hạn cho sự phát triển của ngành với chính sách đúng đắn và mục tiêu cụ thể.

 

Rate this post

Bình luận