Kinh nghiệm của Trung Quốc về các chính sách thúc đẩy đầu tư chứng khoán, phát triển thị trường chứng khoán

Sau một thời kỳ dài sắp bảy năm từ năm 2007 thị trường chứng khoán Trung Hoa đi ngang và tích lũy, để xúc tiến đầu tư chứng khoán, tăng trưởng thị trường chứng khoán, phát triển kinh tế thì Chính phủ Trung Hoa đã thực hiện một số chính sách kích thích kinh tế.

a) Thực thi một số chính sách tiền tệ

Nhà băng Nhân dân Trung Hoa thực hiện chính sách liên tục giảm lãi suất và giảm tỷ lệ dự trữ đề xuất. Kể từ 11/2014, lãi suất cho vay cốt lõi giảm xuống còn 5,1%; lãi suất tiền gửi cốt lõi xuống mức 2,25%. Điều này làm cho những luồng vốn tiết kiệm trong dân cư vốn đang chảy vào nhà băng hoặc những quỹ tiết kiệm được chuyển hướng tới thị trường chứng khoán do sở hữu tỷ lệ sinh lời cao hơn lãi suất tiền gửi, giúp đẩy giá cổ phiếu tăng nhanh trên thị trường.

Duy trì lãi suất tiền gửi nhà băng ở mức thấp, giá vàng, giá bất động sản giảm đã khiến cho dòng tiền trong cư dân đổ dồn sang thị trường thay thế là đầu tư cổ phiếu. Tính tới hết tháng 5/2015, nước này sở hữu thêm 40 triệu tài khoản đầu tư chứng khoán mới được mở. Kế bên việc tăng giá, thanh khoản thị trường cũng đã tăng trưởng đột biến. Trị giá giao dịch trong giai đoạn 2016-2017 đạt sắp 400 tỷ USD tăng gấp 10 lần so với năm 2015 và vượt qua thị trường chứng khoán Mỹ.

Tuy nhiên, do một số lý do mà thị trường chứng khoán Trung Hoa khởi đầu xuất hiện những tín hiệu vỡ lẽ lúc TTCK quay đầu sụt giảm mạnh kể từ ngày 15/06/2015 với tổng mức giảm lên tới trên 30%. Đó là (1) TTCK tăng trưởng ko đồng bộ với tăng trưởng kinh tế nên giá cổ phiếu tăng ko đi kèm với sự cải thiện trong kết quả kinh doanh của doanh nghiệp đã khiến cho chỉ số P/E thị trường bị đẩy lên quá cao (2) Chất lượng nhà đầu tư ở mức thấp do tỷ trọng nhà đầu tư nhỏ lẻ, là nhà đầu tư tư nhân và trình độ học vấn ở mức thấp tham gia thị trường cao. Trong lúc đó, những nhà đầu tư nước ngoài đã rút dần ra khỏi thị trường trong quá trình tăng điểm (3) Tỷ lệ đòn bẩy tài chính (vay margin) ở mức cao và lúc tâm lý đảo chiều, giá cổ phiếu sẽ sụt giảm rất nhanh do sức ép giải chấp margin rất to của thị trường.

Chính phủ Trung Hoa đề xuất thực hiện những giải pháp để giúp chặn đà lao dốc của TTCK nước này, bao gồm: (i) Cấm cổ đông to và lãnh đạo của đơn vị niêm yết bán ra cổ phiếu trong 6 tháng tới; (ii) Yêu cầu những đơn vị tìm vào cổ phiếu và (iii) Dò la hoạt động bán khống…

Những giải pháp nêu trên giúp cải thiện tâm lý thị trường trong ngắn hạn, tuy nhiên với mức định giá (P/E) còn rất cao, việc điều chỉnh giảm của TTCK Trung Hoa để về sát hơn trị giá thực là điều cần thiết sau lúc thị trường này đã tăng quá nóng trong một thời kì.

b) Chính sách thu hút FPI

Giai đoạn 1982 – 2004: dòng vốn FPI vào Trung Hoa ko sở hữu sự phát triển vượt bậc và bứt phá như dòng vốn đầu tư trực tiếp (FDI). Tới hết năm 2004, Trung Hoa đã thu hút khoảng 7 tỷ USD dòng vốn FPI. Mức tăng trưởng FPI hàng năm là khá chậm, tỷ trọng FPI/GDP khoảng 2,94% cho thấy FPI đóng góp vào tăng trưởng của kinh tế Trung Hoa là ko đáng kể.

Giai đoạn 2005-2017 là giai đoạn dòng vốn gia tăng một cách đột biến gắn liền với việc tự do hoá tài khoản vốn cũng như sự hội nhập của nền kinh tế Trung Hoa. Chính phủ chủ động giảm bớt những giải pháp kiểm soát, đẩy mạnh những giải pháp thu hút dòng vốn FPI kế bên dòng vốn FDI; cho phép nhà đầu tư nước ngoài tìm bán những cổ phiếu và những dụng cụ nợ được định danh bằng đồng nội tệ trên cả thị trường nội địa và thị trường quốc tế. Không những thế, nhiều quỹ đầu tư đầu tư mạnh vào TTCK Trung Hoa, với dòng vốn FPI rất to. Quá trình CPH những DNNN sở hữu bước phát triển mạnh mẽ, nhiều DN to, sở hữu vị trị độc quyền trong nền kinh tế quốc dân được tiến hành IPO.

Điều xuất phát từ đặc điểm chung của tất cả quốc gia đang phát triển là thường sở hữu sự mất cân đối giữa thu hút FPI và FDI. Tuy nhiên, nguyên nhân cơ bản và sâu xa là do mức độ tự do hoá tài khoản vốn của Trung Hoa còn thấp, Chính phủ đặt ra nhiều giải pháp kiểm soát vốn khá chặt chẽ theo chủ trương thu hút chậm rãi dòng vốn FPI. Nhìn chung, những giải pháp thu hút vốn FPI là rất thận trọng, Trung Hoa chủ trương hạn chế thu hút dòng vốn này. Những giải pháp quản lý vốn FPI được thẩm định là sở hữu hiệu quả, Trung Hoa nhờ đó đã đứng vững trước cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ khu vực châu Á năm 1997 và năm 2008.

c) Thành công và hạn chế trong chính sách xúc tiến đầu tư chứng khoán của Trung Hoa và bài học cho Việt Nam

Thành công:

– Những giải pháp thu hút FPI mang tính đồng bộ, sở hữu lộ trình cụ thể, thích hợp với từng giai đoạn lịch sử của Trung Hoa, kết hợp chặt chẽ với những giải pháp phát triển kinh tế, hoàn thiện và phát triển TTCK, tăng khả năng quản lý của Chính phủ.

– Trung Hoa đã xác định chiến lược, mục tiêu, phương hướng thu hút vốn FPI đúng đắn, thích hợp với đặc điểm nền kinh tế, xác định rõ muốn thu hút FPI sở hữu hiệu quả, trước hết phải cải thiện môi trường trong nước, dựa vào trong nước; đồng thời ko ngừng tăng chất lượng hàng hoá trên TTCK Trung Hoa.

– Trung Hoa đã biết kết hợp thu hút FPI và quản lý dòng vốn này một cách hiệu quả, ko thu hút FPI với mọi giá. Lúc thu hút FPI, sở hữu tính toán những giải pháp quản lý thích hợp, kết hợp chặt chẽ việc thu hút FPI với chính sách kinh tế vĩ mô của Chính phủ, đặc trưng là chính sách quản lý ngoại hối và tiền tệ. Đồng thời, sở hữu những giải pháp quản lý, hạn chế tối đa những tác động tiêu cực của dòng vốn này với sự phát triển kinh tế của quốc gia.

Hạn chế:

– Hệ thống pháp luật liên quan tới dòng vốn này vẫn còn nhiều sơ hở, thiếu sót, cần tiếp tục hoàn thiện và vẫn tồn tại nhiều hạn chế đối với NĐTNN.

– Nhà đầu tư nước ngoài tham gia TTCK vẫn chủ yếu là nhà đầu tư tư nhân, nhà đầu tư sở hữu tổ chức chiếm tỷ trọng nhỏ. Công việc quản lý của Chính phủ vẫn chưa theo kịp sự phát triển của dòng vốn này: còn vận dụng nhiều giải pháp hành chính trong việc thu hút và quản lý dòng vốn và tỷ trọng vốn FPI trong tổng vốn đầu tư đầu tư xã hội còn ở mức rất thấp.

– Vấn nạn tin đồn vẫn chưa thể được khắc phục và gây ra nhiều hệ lụy cho TTCK Trung Hoa. Năm 2007, lúc tin đồn về việc Chính phủ sẽ đánh thuế 20% lên lợi tức chứng khoán, tác động tới TTCK Trung Hoa và những TTCK khác trên toàn cầu. NĐT trong nước và NĐTNN nhanh chóng bán tháo cổ phiếu để rút vốn khỏi TTCK. Chỉ số chứng khoán trên Sở giao dịch Thượng Hải giảm 8,8%, tương đương với khoảng 100 tỷ USD trong 1 ngày.

Những kinh nghiệm của Trung Hoa trong thu hút và quản lý dòng vốn FPI là những bài học hữu ích cho Việt Nam trong việc thu hút và quản lý sở hữu hiệu quả vốn đầu tư này.

Rate this post

Bình luận