Tồn tại, hạn chế các yếu tố ảnh hưởng đến xuất khẩu hàng chế biến của Việt Nam sang thị trường EU

– Hiện nay, tình hình kinh tế và chính trị toàn cầu mang nhiều chuyển biến khó lường, chủ nghĩa bảo hộ gia tăng và ngày càng khốc liệt. Tăng trưởng xuất khẩu hàng chế biến sang thị trường EU dễ bị tác động bởi những yếu tố bên ngoài tuy nhiên, EU đặt ra nhiều tiêu chuẩn khó tính về sản phẩm, nguy cơ đối diện với những giải pháp phòng vệ thương nghiệp ứng dụng cho những mặt hàng nói chung và hàng chế biến mang thế mạnh của nước ta nói riêng như dệt could, giầy dép.

– Việc cải cách thiết chế mang tiến triển nhưng tốc độ vẫn còn chậm và chưa giải quyết được những mục tiêu của doanh nghiệp mong muốn. Môi trường kinh doanh của Việt Nam vẫn mang khoảng cách tương đối xa với những nước trong khu vực và toàn cầu. Hiện nay, nước ta mới chỉ đứng ở vị trí thứ 86 trên toàn cầu.

– Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm từ những hình thức gia công, chế xuất… tăng lên trong giai đoạn hiện nay (từ 67,5% năm 2013 lên hơn 78% năm 2017). Điều này th hiện sự yếu kém của những doanh nghiệp phụ trợ cho những ngành công nghiệp chế biến. Chẳng hạn, đối với ngành da giày, công nghiệp tương trợ cho ngành này còn nhỏ lẻ, chưa mang sự đồng bộ trong sản xuất và cung ứng nguyên phụ liệu. Chất lượng nguyên phụ liệu như da thuộc, vải ko dệt, chỉ could, phụ kiện nhựa, keo dán… của nhiều doanh nghiệp chưa đáp ứng theo tiêu chuẩn hàng xuất khẩu. Đối với dệt could, điểm bất cập to hiện nay trong công nghiệp tương trợ ngành dệt could là chưa tập trung quan tâm tới khoa học nhuộm và vấn đề về xử lý chất thải để phát triển ngành dệt nhuộm. Vật liệu vải sản xuất trong nước chủ yếu sử dụng để sản xuất sản phẩm với chất lượng trung bình & thấp, còn với những hàng could mặc để xuất khẩu thì chất lượng vật liệu vải chưa giải quyết được yêu cầu đặt ra. Trong ngành sản xuất, lắp ráp ô tô, tỉ lệ nội địa hóa còn thấp, những doanh nghiệp tương trợ của Việt Nam chủ yếu cung ứng vật tư tiêu hao, in ấn, bao so bì sản phẩm… với trị giá rất nhỏ so với nhu cầu của những tập đoàn to như Samsung.

– Mặc dù, hàng chế biến của Việt Nam đã tham gia vào chuỗi trị giá toàn cầu thông qua những doanh nghiệp FDI, nhưng thiếu tính lan tỏa về khoa học cũng như năng suất lao động từ những doanh nghiệp mang FDI tới những doanh nghiệp vốn trong nước. Tính chung cả nước, phần to trị giá xuất khẩu đều do những doanh nghiệp mang FDI tạo ra, cho thấy rằng vai trò của những doanh nghiệp vốn trong nước là ko đáng kể , nhất là những doanh nghiệp vừa và nhỏ.

– Việt Nam đang đứng trước rất nhiều khó khăn, thách thức vì chỉ mang khoảng 300 doanh nghiệp mang đủ khả năng để tham gia vào chuỗi cung ứng nhưng chỉ là cung ứng thay thế, gia công lắp ráp là chính chứ ko phải ở khâu sản xuất – thời kỳ tạo ra GTGT cao. Trong số đó, chủ yếu là những doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp to chỉ chiếm 2%. Vấn đề vướng mắc của những doanh nghiệp hiện nay là quy mô nhỏ, phân tán, số lao động mang kỹ năng, được qua huấn luyện còn thiếu, năng lực quản lý còn hạn chế, thiết bị khoa học lạc hậu, ít đổi mới, ko đủ tiềm lực đầu tư thiết bị chế biến sâu và thiết bị đóng gói hiện đại, khó khăn về khả năng tiếp cận tài chính vay tác động tới hoạt động sản xuất kinh doanh. Số doanh nghiệp tham gia chuỗi trị giá toàn cầu ko nhiều, nguyên, phụ liệu phải phụ thuộc nhiều vào thị trường cung ứng nước ngoài.

– Sức khó khăn của sản phẩm chế biến thua xa so với những đối thủ quốc tế, chưa tạo được nhiều GTGT cho sản phẩm xuất khẩu. Chẳng hạn, ngành dệt could của Việt Nam hiện nay chủ yếu ở khâu cắt và could trong chuỗi cung ứng dệt could với hình thức gia công giản đơn nên GTGT sản phẩm còn thấp, vật liệu phải nhập khẩu. Thực trạng này còn phổ biến ở trong những ngành nghề khác như da giầy, điện thoại.

– Ưu thế về nguồn lao động giá rẻ đang giảm đi nhanh chóng do tác động của cách mệnh công nghiệp 4.0. Trong cuộc cách mệnh công nghiệp 4.0, những khâu gia công, lắp ráp sẽ dần được người máy thông minh đảm nhận, do vậy ko sử dụng nhiều tới sức lao động của con người trong hoạt động sản xuất mà thay thế bởi trí tuệ nhân tạo.

– Đối với nguồn nhân lực trong ngành nghề sản xuất trực tiếp hiện nay vẫn còn nhiều yếu kém về khả năng sử dụng và vận hành máy móc thiết bị dẫn tới năng suất thấp làm tác động tới chất lượng, mức giá, thời kì. Đối với những cán bộ kinh doanh, quản lý thì khả năng nghiên cứu tiếp cận mở rộng thị trường còn yếu, đặc thù là thị trường to và đầy tiềm năng như EU. Điều này dẫn tới xuất khẩu của nước ta vào những thị trường phải qua trung gian, gây ra mức giá nhiều hơn.

– Kết cấu hạ tầng phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh chậm được cải thiện và vẫn còn nhiều điểm yếu như hệ thống kết cấu hạ tầng thiếu đồng bộ và ko cân đối giữa những vùng. Tại những thành phường to, kết cấu hạ tầng khá hiện đại, còn những vùng miền núi, nông thôn cơ sở vật chất hạ tầng còn lạc hậu, kém chất lượng. Đồng thời, việc quản lý, khai thác và sử dụng hạ tầng còn nhiều vấn đề bất cập. Trong thời kì qua, Việt Nam đã nỗ lực trong việc thu hút đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng từ những nhà đầu tư trong và ngoài nước, đặc thù là sự tham gia đóng góp của khu vực tư nhân. Tuy nhiên, việc thu hút đầu tư từ khu vực tư nhân vẫn còn gặp nhiều trở ngại về những chính sách. Những chính sách, quy định chưa theo kịp nhiều hình thức mới về đầu tư, khai thác kinh doanh những dự án hạ tầng, tiêu biểu như ngành nghề liên lạc. Tuy nhiên, chưa mang cơ chế bảo lãnh một số rủi ro nên việc thu hút những nhà đầu tư, tổ chức nước ngoài tham gia đầu tư theo hình thức hợp tác công tư (PPP) còn nhiều hạn chế.

– Lúc EVFTA được thực thi, Việt Nam sẽ đối mặt với nhiều khó khăn. Đó là, việc đảm bảo quy tắc xuất xứ hàng hóa, tuân thủ theo những quy định về sở hữu trí tuệ, vấn đề lao động và môi trường, những hàng rào phi thuế quan về kỹ thuật của thị trường EU. Đối với khó khăn trong đảm bảo quy tắc xuất xứ, đây là một trở ngại to đối với hàng chế biến xuất khẩu của Việt Nam vì nguồn vật liệu sử dụng để tạo ra những mặt hàng này chủ yếu nhập từ China và những nước ASEAN. Nếu ko đảm bảo đúng quy tắc này, hàng xuất khẩu của Việt Nam ko được lợi mức thuế suất ưu đãi như cam kết mà chỉ hưởng mức thuế đãi ngộ tối huệ quốc. Đối với việc tuân thủ những quy định về sở hữu trí tuệ, lao động và môi trường, những yêu cầu về bảo hộ sở hữu trí tuệ của EU rất cao và là yêu cầu tối quan yếu của EU trong lúc Việt Nam còn chưa quan tâm nhiều tới điều này; về lao động, Việt Nam đang gặp phải những vướng mắc liên quan tới việc làm thêm quá số giờ quy định, quy định về ngày nghỉ, điều kiện và môi trường làm việc, an toàn lao động, quyền tham gia những loại bảo hiểm,.; về môi trường, việc thực hiện những nghĩa vụ về môi trường trong khung khổ những ràng buộc và điều chỉnh thương nghiệp còn khá mới mẻ với Việt Nam, thêm nữa là nguồn lực dành cho bảo vệ môi trường còn hạn hẹp, ý thức trách nhiệm và năng lực của cán bộ quản lý, người dân chưa cao. Còn với những hàng rào phi thuế quan, rào cản kỹ thuật của EU ứng dụng đối với hàng nhập khẩu rất khó tính nên để xâm nhập vào thị trường này là điều ko tiện dụng.

Rate this post

Bình luận