Thuyết bản sắc xã hội

Sự tương tác mang tính xã hội (social interplay) góp phần hình thành nên xã hội, sự tương tác này phụ thuộc vào sự hiểu biết của con người. Theo Hogg và Vaughan (2011, trang 112) “những tri thức về bản sắc góp phần điều chỉnh và hình thành mối tương tác của loài người và trái lại, tính tương tác và cấu trúc của xã hội phân phối những bản sắc cho chúng ta”. Tajfel (1974, trang 69) xem bản sắc xã hội là “một phần của sự định hình bản thân của một tư nhân mà những điều này được hình thành từ tri thức của anh ta với tư cách thành viên của mình trong một nhóm (hay nhiều nhóm) cùng với sự quan yếu mang tính xúc cảm gắn liền với tư cách thành viên đó”. Theo quan niệm của Smith và Mackie (2007, trang 205), bản sắc xã hội được định tức là “những cảm nhận về khái niệm bản thân, cấu thành từ tri thức và cảm nhận của một tư nhân về những thành viên trong một nhóm mà tư nhân đó cùng san sẻ với những người khác trong nhóm”.

Thuyết bản sắc xã hội được đề xuất bởi Tajfel và Turner (1979) xuất phát từ những nghiên cứu liên quan tới phân loại xã hội (social categorization), mối quan hệ giữa những nhóm (intergroup relations) và thành kiến (prejudice). Nội dung cốt lõi của thuyết bản sắc xã hội được Hogg và Vaughan (2011, trang 125) mô tả “là lý thuyết về tư cách thành viên trong nhóm, những mối quan hệ giữa những nhóm căn cứ trên sự tự phân loại bản thân, so sánh xã hội và hệ thống san sẻ quan niệm về những tính chất đặc trưng trong nhóm”.

Triết lý trung tâm của thuyết bản sắc xã hội là con người cảm thấy một ước muốn và xu hướng xây cho bản thân họ một bản sắc tích cực mà điều này mang thể được minh chứng bởi sự nhận dạng (identification) của họ trong nhiều nhóm khác nhau (Tajfel, 1981).

Lúc một tư nhân xem mình là thành viên của một nhóm, thì họ sẽ mang cảm giác thuộc về nhóm đó, cảm giác này sẽ điều khiển suy nghĩ và hành động của tư nhân (Smith và Mackie, 2007). Reicher và cùng sự. (2010) cho rằng con người khái niệm bản thân qua những nhóm của mình và hành vi nhóm (group habits) được làm nền bởi bản sắc xã hội. Những nhóm ở đây mang tức là một tập hợp từ hai tư nhân trở lên. Gia đình, nhóm bạn bè, cùng đồng, nhóm sắc tộc, cùng đồng tôn giáo hay một quốc gia đều mang thể được gọi là những nhóm (Lantz và cùng sự. 1996). Lúc con người tham gia vào nhóm, họ tương tác với những  người trong nhóm, làm việc theo nhóm, phân bua quan niệm, thái độ của mình thông qua nhóm và đồng thời những nhóm cũng xác định con người và phân loại cuộc sống của họ (Hogg và Vaughan, 2011). Reicher và cùng sự. (2010, trang 9) cho rằng “[…] con người mang thể yêu, ghét, thịt thậm chí mang thể chết vì nhóm của họ”.

Mang thể tóm tắt ngắn gọn những luận điểm chính của thuyết bản sắc xã hội đó là, những tư nhân trong một xã hội tự phân loại bản thân họ thành những nhóm, sau đó những nhóm này định danh thông qua một điều gì đó mang bản sắc riêng của nhóm và mang thể phân biệt với nhóm khác, những người bên trong nhóm san sẻ cùng một quan niệm, hành vi và những người trong nhóm sẽ hướng ra bên ngoài nhóm bằng một thái độ hợp tác, xung đột, thành kiến hay khác biệt thông qua một quá trình mà Tajfel (1982) gọi là so sánh xã hội (social comparability).

Tajfel (1982) làm rõ hơn thuyết bản sắc qua ví dụ phân tích về “chủ nghĩa vị chủng”, ông nhận định chủ nghĩa vị chủng chỉ là điểm khởi đầu để giảng giải cho sự xung đột giữa những nhóm do khan hiếm hàng hóa hoặc nguồn lực. Sự khó khăn giữa những nhóm còn được giảng giải bởi yếu tố “sự khó khăn xã hội”, đó là trường hợp mà những nhóm đương đầu nhau để giành thắng lợi, để đạt một thứ hạng, một địa vị hay một thanh thế cao hơn.

Liên quan tới ngành hành vi tiêu sử dụng, nhiều học giả mượn thuyết bản sắc xã hội và khái niệm chủ nghĩa vị chủng để giảng giải cho hành vi tiêu sử dụng của người dân ở tất cả các nước khác nhau. Shimp và Sharma (1987, trang 280) nhận thấy “người tiêu sử dụng vị chủng mang những niềm tin rằng tìm hàng nhập nội là sai trái và vô đạo đức bởi vì nó gây tổn hại tới nền kinh tế trong nước và mang thể gây ra tình trạng thôi việc làm”. “Người tiêu sử dụng vị chủng sẽ mang xu hướng phản đối những người, những biểu tượng, những trị giá ko tương đồng về văn hóa, trong lúc những người trong nhóm sẽ thấy hãnh diện bởi những nét văn hóa tương đồng” (Herche 1994, trang 6). Lantz và cùng sự. (1996) cho rằng một người mang thể sẽ đưa ra những nhận định hợp lý để tiêu sử dụng hàng nội địa bởi vì điều đó hoặc sẽ mang lại sức mạnh tập thể cho nền kinh tế quốc gia hoặc đó mang thể là trách nhiệm mang tính đạo đức.

Thuyết bản sắc xã hội cũng mang thể giảng giải cho mối quan hệ giữa những khái niệm “chủ nghĩa dân tộc” (nationalism), “chủ nghĩa yêu nước” (patriotism) đối với “vị chủng tiêu sử dụng” bởi vì những dân tộc mang “chủ nghĩa dân tộc” cao là những dân tộc nhiều khó khăn, máu chiến, hung hăng và nhiều thành kiến hướng về những quốc gia và những dân tộc khác. Trong lúc đó, chủ nghĩa yêu nước nhắc tới thái độ yêu nước của một người, họ sẵn sàng hy sinh cho quốc gia của họ, gắn lợi ích tư nhân vào lợi ích quốc gia (Druckman, 1994). Những người yêu nước sẽ thấy bản thân họ mang trách nhiệm bảo vệ cho nền kinh tế quốc gia và trợ giúp những người sản xuất trong nước (Balabanis và cùng sự. 2001)

Rate this post

Bình luận