Hạch toán khoản truy thu và phạt thuế

Công việc kế toán vốn phức tạp, nhất là chính sách thuế sở hữu quá nhiều thay đổi như hiện nay (thậm chí sở hữu một số ý kiến thuế còn trái ngược với kế toán) dễ dẫn tới sơ sót kế toán, bị cơ thuế quan phạt, truy thu thuế là điều khó tránh khỏi, nhất là những doanh nghiệp nhỏ do công việc kế toán thường được xếp đặt khá “mỏng”.

Thực tế, sơ sót kế toán (dù khách quan hay chủ quan, chủ ý hay sơ suất của kế toán) làm thay đổi doanh thu, giá bán tính thuế dẫn tới tăng số thuế phải nộp đều bị cơ thuế quan coi là hành vi trốn thuế, gian lận thuế và bị truy thu thuế, bị phạt vi phạm hành chính về thuế …
Hạch toán khoản truy thu và phạt thuế
Vậy sau thanh tra, QTT mà doanh nghiệp bị truy thu và bị phạt vi phạm hành chính về thuế thì khoản bị phạt đó sở hữu được đưa vào giá bán? kế toán hạch toán những khoản bị phạt, truy thu thuế như thế nào? sở hữu cần làm lại sổ sách kế toán? Đó là nghi vấn được khá nhiều bạn kế toán quan tâm.

Ko được đưa khoản phạt vi phạm hành chính về thuế, kế toán vào giá bán

Theo quy định tại Điều 4, Thông tư số 96/2015/TT-BTC (hiệu lực từ ngày 06/08/2015) sửa đổi, bổ sung Điều 6, Thông tư số 78/2014/TT-BTC, thì giá bán ko được trừ lúc xác định thu nhập chịu thuế như sau:

“2.36. Những khoản tiền phạt về vi phạm hành chính bao gồm: vi phạm luật liên lạc, vi phạm chế độ đăng ký kinh doanh, vi phạm chế độ kế toán thống kê, vi phạm pháp luật về thuế bao gồm cả tiền chậm nộp thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế và những khoản phạt về vi phạm hành chính khác theo quy định của pháp luật”.

Mặt khác, vi phạm hành chính theo theo Luật số 15/2012/QH13 được hiểu là hành vi sở hữu lỗi do tổ chức, tư nhân vi phạm quy định pháp luật về quản lý Nhà nước mà ko phải là tội phạm theo quy định của pháp luật phải xử phạt vi phạm hành chính.

Tương tự, theo quy định trên, thì khoản vi phạm kế toán, thuế là khoản phạt vi phạm hành chính sẽ ko được tính vào giá bán hợp lý lúc tính thuế TNDN.

Hạch toán những khoản phạt, truy thu thuế sau thanh tra, QTT như thế nào?

Do khoản phạt vi phạm hành chính về thuế ko được đưa vào giá bán nên việc hạch toán những khoản bị truy thu, phạt sau thanh tra, QTT sở hữu hai luồng ý kiến khác nhau: Điều chỉnh số dư đầu kỳ tài khoản 4211 và những tài khoản liên quan của năm hiện hành hoặc đưa vào tài khoản 811 năm hiện hành cuối năm loại trừ khỏi giá bán hợp lý lúc lập Con số thuế quyết toán.

1. Điều chỉnh những khoản phạt, truy thu thuế vào TK 4211:

Căn cứ vào quyết định thanh tra thuế, tại thời khắc doanh nghiệp nhận kết quả thanh tra thuế và quyết định xử phạt vi phạm hành chính:

– Phần thuế bị truy thu:

Việc bị truy thu thuế sau thanh tra, QTT do sơ sót trọng yếu của kế toán cần phải điều chỉnh hồi tố theo hướng dẫn Chuẩn mực số 29.

Kế toán điều chỉnh số dư đầu kỳ tài sản, nợ phải trả và những khoản mục thuộc vốn chủ sở hữu của kỳ lấy số liệu so sánh, nếu sơ sót thuộc kỳ trước kỳ hiện tại và giải trình trên thuyết minh BCTC năm hiện tại, cụ thể:

Tăng số dư nợ đầu năm của TK 4211 (Lợi nhuận chưa phân phối năm trước): Số bị truy thu thuế.

Tăng số dư sở hữu đầu năm của TK 333 (3331, 3334, 3335): Số bị truy thu thuế.

Điều chỉnh tăng (giảm) những số dư đầu năm những tài khoản tài sản liên quan (TK 214, 242, …): Giá tiền bị loại trừ.

– Phần bị phạt vi phạm hành chính về thuế:

Nợ TK 811 (số tiền bị phạt vi phạn hành chính về thuế, loại khỏi giá bán tính thuế lúc lập Con số QTT TNDN cuối năm).

Với TK 333 (3339).

– Lúc nộp những khoản bị truy thu, phạt, ghi:

Nợ TK 333 (3331, 3334, 3335, 3339).

Với TK 111, 112.

2. Điều chỉnh những khoản phạt, truy thu thuế vào TK 811:

Nợ TK 811 (những khoản bị phạt, truy thu thuế).

Với TK 333 (3331, 3334, 3335, 3339), 214, …

– Lúc nộp những khoản bị truy thu, phạt, ghi:

Nợ TK 333 (3331, 3334, 3335, 3339).

Với TK 111, 112.

Cuối năm lúc lập quyết tóan thuế TNDN, kế toán đưa khoản truy thu, phạt thuế này vào mục tiêu B4: Những khỏan chi ko được trừ lúc xác định thu nhập chịu thuế tại Tờ khai quyết tóan thuế TNDN Mẫu 03/TNDN, đồng thời giải trình trên thuyết minh BCTC.

Nên hạch toán theo cách nào?

Việc điều chỉnh vào TK 811 hay 4211 đều làm giảm lợi nhuận kế toán của doanh nghiệp. Nếu hạch toán vào TK 4211 sẽ giảm lợi nhuận của năm trước; hạch toán vào TK 811 là giảm lợi nhuận của năm nay. Nghi vấn đặt ra là hạch toán theo cách nào sẽ hợp lý nhất?

Để trả lời nghi vấn này, sở hữu lẻ chúng ta cần xem xét sơ sót dẫn tới khoản truy thu thuế sau thanh thanh tra, QTT là sơ sót trọng yếu hay ko: nếu sơ sót đó là trọng yếu thì ứng dụng hạch toán hồi tố (theo Chuẩn mực số 29), tức hạch toán theo cách thứ 1; nếu sơ sót đó ko trọng yếu thì ứng dụng hạch toán phi hồi tố, tức hạch toán theo cách 2.

Về sơ sót trọng yếu, Chuẩn mực số 29 sở hữu đoạn quy định như sau:

“23. Doanh nghiệp phải điều chỉnh hồi tố những sơ sót trọng yếu liên quan tới những kỳ trước vào BCTC phát hành ngay sau thời khắc phát hiện ra sơ sót bằng cách:

(a) Điều chỉnh lại số liệu so sánh nếu sơ sót thuộc kỳ lấy số liệu so sánh; hoặc

(b) Điều chỉnh số dư đầu kỳ của tài sản, nợ phải trả và những khoản mục thuộc vốn chủ sở hữu của kỳ lấy số liệu so sánh, nếu sơ sót thuộc kỳ trước kỳ lấy số liệu so sánh
….
25. Lúc ko thể xác định được tác động của sơ sót tới từng kỳ, doanh nghiệp phải điều chỉnh số dư đầu kỳ của tài sản, nợ phải trả và những khoản mục thuộc vốn chủ sở hữu của kỳ sớm nhất (sở hữu thể chính là kỳ hiện tại) mà doanh nghiệp xác định được tác động của sơ sót .”.

Theo kinh nghiệm của chúng tôi thì những khoản truy thu thuế sau thanh tra QTT thường là những sơ sót trọng yếu của kế toán (nhất là những báo cáo lỗ, sau thanh tra thành lãi). Do đó, sau thanh tra thuế ko phải làm lại sổ sách kế toán, cần xem xét sơ sót đó là trọng yếu hay ko trọng yếu, theo chúng tôi:

– Đối với khoản liên quan tới truy thu thuế: Hạch toán điều chỉnh hồi tố theo Chuẩn mực số 29, tức hạch toán vào TK 4211 (như trình bày hạch tóan theo cách 1 ở trên).

– Đối với khoản phạt vi phạm hành chính về thuế: Hạch toán theo cách 2, tức ghi nợ TK 811 và cuối năm lúc lập Con số QTT TNDN, khoản phạt này loại ra khỏi giá bán hợp lý.

3.4/5 - (5 bình chọn)

Bình luận