Tổng quan mô hình và lý thuyết nghiên cứu đầu tư chứng khoán

Như đã tổng quan ở trên cho thấy yếu tố rủi ro, tỷ suất sinh lợi mong đợi, giá chứng khoán là những yếu tố với tác động mạnh tới quyết định của nhà đầu tư. Những mô phỏng và lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu những yếu tố đầu tư chi phối tới hoạt động của nhà đầu tư chứng khoán là mô phỏng CAPM, APT.

a) Mô phỏng định giá tài sản vốn (Capital asset pricing mannequin – CAPM)

Mô phỏng CAPM được phát triển bởi William Sharpe, John Lintnet và Jack Treynor từ năm 1960

Tuy nhiên mô phỏng này còn với một số hạn chế trong việc giảng giải đầu tư chứng khoán như thiếu khả thi trong việc xây dựng một danh mục thị trường; Tỷ lệ lợi tức quan sát được là tỷ lệ lợi tức thực tế và tỷ lệ này ko nhất thiết phải bằng với tỷ suất sinh lời kỳ vọng.

b) Lý thuyết định giá chênh lệch (Arbitrage Pricing Concept- APT)

Stephan Ross (1976) phát triển lý thuyết định giá chênh lệch, là lý thuyết tổng quát về lợi nhuận kỳ vọng của tài sản tài chính và được định tức là một lý thuyết tổng quát về định giá tài sản và đang dần với sức tác động to trong việc định giá những cổ phần.

Lý thuyết APT cho rằng tỷ suất sinh lợi kỳ vọng của tài sản tài chính với thể được đo lường thông qua những yếu tố kinh tế vĩ mô khác nhau hoặc là yếu tố thị trường. Những yếu tố rủi ro hệ thống thường được nhắc tới trong lý thuyết APT bao gồm: lạm phát, chu kỳ kinh doanh (rủi ro suy thoái), tăng trưởng kinh tế, chênh lệch giữa lãi suất ngắn hạn và lãi suất dài hạn, chênh lệch lãi suất giữa trái phiếu chính phủ và trái phiếu tổ chức, tỷ giá hối đoái…

Lý thuyết APT cho rằng tỷ suất sinh lợi của chứng khoán là một hàm số tuyến tính của tập hợp những yếu tố với khả năng xảy ra rủi ro tới tỷ suất sinh lợi của chứng khoán và tỷ suất sinh lợi của chứng khoán được tạo bởi một số những nhân tố của toàn ngành và toàn thị trường.

Những giả thiết của mô phỏng APT:

– Những nhà đầu tư lúc đưa ra quyết định của mình đều dựa trên việc phân tích hai yếu tố: lợi suất ước tính và khả năng xảy ra rủi ro của chứng khoán;

– Những nhà đầu tư đều kỳ vọng tối đa hóa lợi nhuận và hạn chế rủi ro bằng việc kết hợp nhiều chứng khoán trong danh mục đầu tư và kỳ vọng của những nhà đầu tư là như nhau;

– Thị trường vốn là thị trường khó khăn tuyệt vời;

– Ko tồn tại bất kỳ sự cản trở nào trong cung và cầu chứng khoán;

– Giả thiết chỉ với yếu tố rủi ro hệ thống tác động tới thu nhập của chứng khoán, những yếu tố rủi ro phi hệ thống ko tác động tới thu nhập của chứng khoán;

– Những rủi ro (hay những yếu tố) ko tương quan với nhau.

Phương trình mô tả tác động của những yếu tố tới thu nhập mong đợi của chứng khoán i:                        (2.2)

Hay  E(Ri) = Rf + βi1 [E(R1) – Rf] + βi2 [E(R2) – Rf] + … + βij [E(Rj) – Rf

Trong đó:

E(Ri) là thu nhập kỳ vọng của chứng khoán i;

Rflà lãi suất ko với rủi ro (những rủi ro đều bằng 0), thường bằng với lãi suất tín phiếu ngân khố;

E(Rj) là thu nhập kỳ vọng của chứng khoán i do tác động của yếu tố j;

E(Rj) – Rf  là lãi suất bù rủi ro kỳ vọng đối với yếu tố j;

βijlà rủi ro của chứng khoán i do tác động của yếu tố j, hệ số này đo lường phản ứng (hay thay đổi) trong thu nhậpcủa chứng khoán i lúc yếu tố j thay đổi.

E(Re) = X1E(R1) + X2 E(R2) + X3E(R3) + ….. + XnE(Rn)    (2‑3)

Trong đó: Xi  là tỷ lệ chứng khoán i trong danh mục n chứng khoán (i=1,n), theo đó, ta với:

X1 + X2 +……+ Xn =1

E(Ri) là tỷ suất sinh lợi của loại chứng khoán thứ i

Thay thế mỗi E(Ri) ở phương trình (1) vào phương trình (2) sẽ thu được thu nhập kỳ vọng của danh mục đầu tư.

Ưu điểm của mô phỏng APT là:

– Mô phỏng CAPM đòi hỏi nhiều giả thiết chặt chẽ và đòi hỏi phải với một tập hợp chứng khoán thị trường để với Rm tuy trên thực tế ko thể quan sát được tập hợp này;

– Mô phỏng APT ko đòi hỏi nhiều giả thiết và với thể lựa chọn trong số những biến quan sát được;

– Độ thích hợp thể hiện ở chỉ số R2 và lúc được xây dựng với những yếu tố thỏa đáng, mô phỏng APT xoành xoạch với R2 cao hơn mô phỏng CAPM;

– Đối với một cổ phiếu riêng biệt, mô phỏng APT cho thấy những yếu tố rủi ro chỉ giảng giải được khoảng 25% dao động của cổ phiếu.

Nhược điểm của mô phỏng APT là ko xác định được đâu là những biến độc lập đúng đắn mà để cho người tiêu dùng tùy ý chọn những yếu tố rủi ro và tùy theo khả năng và ý định của người tiêu dùng, những tập hợp yếu tố khác nhau với thể cho độ chuẩn xác khác nhau, mà trong lúc mô phỏng CAPM xét một biến xác định và nhất quán hơn.

Mức độ tác động của từng yếu tố rủi ro tác động tới thu nhập chứng khoán phụ thuộc vào: thời khắc phân tích, quy mô mẫu, chất lượng mẫu, số lượng và lọai yếu tố rủi ro tác động tới thu nhập chứng khoán.

Mô phỏng Fama- French được xây dựng bởi Eugen Fama và Kenneth French năm 1992 và phát triển hoàn chỉnh thành mô phỏng định giá 3 nhân tố. Đây là mô phỏng ứng dụng lý thuyết APT, mô phỏng cho rằng tỷ suất sinh lợi của một danh mục đầu tư hoặc của một cổ phiếu phụ thuộc vào 3 yếu tố: yếu tố  thị  trường, yếu tố quy mô tổ chức và yếu tố trị giá sổ sách trên trị giá thị trường BE/ME.

Mô phỏng Fama-  French được biểu thị bằng phương trình sau:

Ri = R+ βmkt,i  (Rm  – Rf) +βSMB,i SMB + β HML,i  HML                (2.3)

Trong đó

Ri: tỷ suất sinh lợi của chứng khoán i

Rf: lãi suất phi rủi ro

Rm: tỷ suất sinh lợi của thị trường

βSMB,i SMB: hệ số hồi quy của biến SMB

β HML,i  HML: hệ số hồi quy của biến HML

SMB:  bình  quân  chênh  lệch  trong  quá  khứ  giữa  lợi  nhuận  danh  mục  cổ  phiếu tổ chức nhỏ so với lợi nhuận danh mục cổ phiếu tổ chức to

HML:  bình  quân  chênh  lệch  trong  quá  khứ  giữa  lợi  nhuận  danh  mục  cổ  phiếu tổ chức với tỷ số trị giá sổ sách trên trị giá cao so với tổ chức với trị giá này thấp

Mô phỏng Fama – French chỉ ra rằng tỷ suất sinh lợi của chứng khoán i phụ thuộc vào 3 yếu tố là Tỷ suất sinh lợi thị trường vượt trội (Rm  – Rf), Phần bù của quy mô (SMB- lợi nhuận tăng thêm của những nhà đầu tư lúc đầu tư vào những tổ chức với trị giá  vốn hóa thị  trường nhỏ), Phần bù trị giá (HML-đo lường lợi nhuận tăng thêm của nhà đầu tư lúc đầu tư vào những tổ chức với tỷ số  trị giá  sổ  sách trên trị giá  thị  trường (BE/ME) cao).

Mô phỏng Fama-  French với ưu lăn tay ra lợi tức một danh mục chứng khoán phụ thuộc yếu tố  thị  trường, yếu tố quy mô tổ chức và yếu tố trị giá sổ sách trên trị giá thị trường BE/ME để giảng giải nhà đầu tư chứng khoán căn cứ vào lợi tức từng chứng khoán để quyết định đầu tư. Tuy nhiên mô phỏng Fama- French với hạn chế là yếu tố SMB, HML ko  thể  hiện  một  cách thuyết phục mức đền bù rủi ro hệ thống.

Rate this post

Bình luận