Lý thuyết liên kết (Articulation Theory) và – Mô hình hai khu vực của Harry T.Oshima

– Lý thuyết liên kết (Articulation Idea)

Lý thuyết liên kết thừa nhận sự cùng tồn tại và mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau của phương thức sản xuất tư bản và những phương thức sản xuất phi tư bản, trong đó với kinh tế tiểu nông (Larrain 1989; Kearney 1996), theo lý thuyết liên kết, phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa ko thể hoàn toàn xóa bỏ phương thức sản xuất tiểu nông, trái lại, sản xuất tư bản quy mô to sẽ chỉ tồn tại được lúc với kinh tế hộ nông dân sản xuất nhỏ phân phối vật liệu và lao động giá rẻ. Điều đó với tức là phương thức sản xuất tư bản và phương thức sản xuất tiểu nông sẽ cùng tồn tại và phát triển trong một nền kinh tế, tuy nhiên, sự liên kết giữa hai phương thức sản xuất này ko tĩnh tại và nhất thiết mà là một quá trình biến đổi trong bối cảnh của kinh tế nông thôn, sự liên kết ẩn chứa mối quan hệ thứ bậc giữa kinh tế hộ nông dân – được xem là ngành nghề thấp kém hơn và kinh tế tư bản – được xem là ngành nghề phát triển hơn. Trong lập luận của mình những người ủng hộ lý thuyết liên kết cho rằng phương thức sản xuất tiểu nông sẽ dần được chuyển sang phương thức sản xuất tư bản. Nói cách khác, phương thức sản xuất tiểu nông sẽ bị phá hủy do sự phát triển của phương thức sản xuất tư bản (Nguyễn Phượng Lê (2012), “Những lý luận cơ bản về “nông nghiệp- nông dân- nông thôn”: Thực tiễn vận dụng ở Việt Nam”, trong Nông nghiệp, nông thôn Việt Nam: Từ chính sách tới thực tiễn, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội)

– Mô phỏng hai khu vực của Harry T.Oshima

Harry T.Oshima nghiên cứu mối quan hệ giữa hai khu vực nông nghiệp và công nghiệp dựa trên những đặc điểm khác biệt của những nước châu Á gió mùa so với những nước Âu – Mỹ, đó là nền nông nghiệp lúa nước với tính thời vụ cao, vào thời kì cao điểm của mùa vụ vẫn với hiện tượng thiếu lao động và lại dư thừa nhiều trong mùa nhàn rỗi.

Ông cho rằng khu vực nông nghiệp với dư thừa lao động, nhưng theo ông thì điều đó ko phải lúc nào cũng xảy ra, đặc thù là lúc thời vụ căng thẳng thì khu vực nông nghiệp còn thiếu lao động. Harry T.Oshima đã phân tích quá trình tăng trưởng theo những giai đoạn:

(1) Giai đoạn đầu của quá trình tăng trưởng: là tạo việc làm cho thời kì nhàn rỗi theo hướng tăng cường đầu tư phát triển nông nghiệp.

Ông cho rằng, nông nghiệp ở những nước châu Á gió mùa là mang tính thời vụ cao, lao động thất nghiệp mang tính thời vụ lại càng trầm trọng hơn lúc sản xuất nông nghiệp mang nặng tính chất độc canh, nhỏ lẻ và phân tán. Vì vậy, mục tiêu của giai đoạn đầu trong quá trình tăng trưởng là khắc phục hiện tượng thất nghiệp thời vụ ở khu vực nông nghiệp, giải pháp hợp lý nhất là để thực hiện mục tiêu này là rộng rãi hóa sản xuất nông nghiệp, xen canh, tăng vụ trồng thêm rau, quả, cây lấy củ, mở rộng chăn nuôi gia súc, gia cầm, nuôi và đánh bắt cá, trồng cây lâm nghiệp. Hướng phát triển này tỏ ra thích hợp đối với khả năng về vốn đầu tư, trình độ kỹ thuật của nông nghiệp, nông thôn trong giai đoạn này, do đó với nhiều việc làm hơn, thu nhập của nông dân khởi đầu tăng lên, họ với thể đầu tư nhiều hơn cho giống mới, phân hóa học, thuốc trừ sâu và phương tiện lao động. Đồng thời để tăng năng suất lao động và hiệu quả những hoạt động khác, khu vực nông nghiệp cần với sự tương trợ của nhà nước về những mặt: Xây dựng hệ thống kênh mương, đập tưới tiêu nước, hệ thống vận tải nông thôn để trao đổi hàng hóa, hệ thống giáo dục và điện khí hóa nông thôn.

Việc tăng sản lượng nông sản sẽ giảm sản lượng nhập khẩu hoặc mở rộng xuất khẩu lương thực, thực phẩm. Cả hai trường hợp đều nhằm với thêm ngoại tệ để nhập khẩu máy móc thiết bị cho những ngành công nghiệp sử dụng nhiều lao động. Tín hiệu kết thúc giai đoạn này là lúc chủng loại nông sản sản xuất ra ngày càng nhiều với quy mô to, nhu cầu phân phối những yếu tố đầu vào cho sản xuất nông nghiệp tăng cao và xuất hiện yêu cầu chế biến nông sản với quy mô to nhằm tăng cường tính chất hàng hóa trong sản xuất nông sản đặt ra vấn đề phát triển ngành công nghiệp và thương nghiệp nhà cung cấp với quy mô to.

(2) Giai đoạn hai của quá trình tăng trưởng: là hướng tới việc làm đầy đủ bằng cách đầu tư phát triển đồng thời cả nông nghiệp và công nghiệp.
Giai đoạn này là đầu tư phát triển những ngành nông nghiệp, công nghiệp và nhà cung cấp theo chiều rộng, cụ thể: tiếp tục thực hiện rộng rãi hóa sản xuất cây trồng và vật nuôi trong nông nghiệp, thực hiện sản xuất nông nghiệp theo quy mô to, xen canh, tăng vụ, nhằm tạo ra khối lượng nông sản hàng hóa ngày càng to; phát triển những ngành công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm, đồ uống, đồ gỗ, đồ thủ công mỹ nghệ nhằm tăng số lượng việc làm và tăng tính hàng hóa; phát triển những ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp sản xuất nông cụ thường, nông cụ cầm tay, nông cụ cải tiến cho nông nghiệp, đồng thời phát triển những ngành công nghiệp sản xuất phân bón, thuốc trừ sâu, giống và những yếu tố đầu vào khác cho nông nghiệp, để đảm bảo hiệu quả những loại hình phát triển trên, đòi hỏi phải với sự hoạt động đồng bộ từ sản xuất, vận chuyển, bán hàng tới những nhà cung cấp tương trợ tài chính tín dụng và những ngành với liên quan khác. Cần thiết phải hình thành những hình thức tổ chức sản xuất mang tính liên kết sản xuất giữa công nghiệp, nông nghiệp và nhà cung cấp dưới dạng những trang trại, những tổ hợp sản xuất công nghiệp – nông nghiệp, nông nghiệp – công nghiệp – thương nghiệp… Phát triển nông nghiệp tạo điều kiện mở rộng thị trường công nghiệp, tạo yêu cầu tăng quy mô sản xuất công nghiệp cũng như nhu cầu mở rộng những hoạt động nhà cung cấp, lúc đó việc di dân từ những khu vực nông thôn tới thành thị để phát triển những ngành công nghiệp và nhà cung cấp tương trợ ngày càng tăng. Tín hiệu kết thúc giai đoạn này là tốc độ tăng trưởng việc làm với biểu hiện to hơn tốc độ tăng trưởng lao động, làm cho thị trường lao động khởi đầu bị thu hẹp, tiền lương thực tế tăng lên.

(3) Giai đoạn sau của quá trình tăng trưởng: là lúc với việc làm đầy đủ, thực hiện phát triển những ngành kinh tế theo chiều sâu nhằm giảm bớt cầu về lao động. Trong nông nghiệp, do quy mô nhu cầu việc làm tăng mạnh dẫn tới tiền công ở khu vực này cũng được nhích dần lên với tốc độ ngày càng tăng. Do ưu thế của những ngành này cần đầu tư ít vốn, kỹ thuật dễ học hỏi, thị trường dễ tìm và dễ xâm nhập, với khả năng khó khăn ở thị trường ngoài nước làm cho xuất khẩu với xu hướng tăng nhanh. Khu vực nhà cung cấp cũng ngày càng mở rộng. Sự tăng trưởng của khu vực nhà cung cấp nhằm phục vụ sản xuất nông nghiệp, những ngành công nghiệp thay thế nhập khẩu và công nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu. Tất cả đã và sẽ làm cho hiện tượng thiếu lao động trở nên ngày càng phổ biến trong tất cả những ngành và những khu vực của nền kinh tế. Yêu cầu cơ bản trong giai đoạn này là phải đầu tư phát triển theo chiều sâu trên toàn bộ những ngành kinh tế. Một mặt, trong nông nghiệp cần hướng tới sử dụng máy móc thiết bị thay thế lao động cơ bắp và vận dụng phương pháp kỹ thuật sinh vật học nhằm tăng sản lượng. Những máy cày, gặt đập, phun nước, máy bơm, làm cỏ, máy sấy, và những phương tiện vận tải cơ giới ngày càng mở rộng và tiết kiệm thời kì cho người lao động trên đồng ruộng. Trong điều kiện đó, khu vực nông nghiệp với khả năng rút bớt lao động để chuyển sang những ngành công nghiệp ở thành xã mà vẫn ko làm giảm sản lượng nông nghiệp ở nông thôn. Mặt khác, khu vực công nghiệp tiếp tục phát triển theo hướng thay thế sản phẩm nhập khẩu và hướng về xuất khẩu với sự dịch chuyển dần về cơ cấu sản xuất sản phẩm hợp lý hơn.

Rate this post

Bình luận