Vai trò của bảo hộ sở hữu trí tuệ

1. Đối với hoạt động thương nghiệp :

Những hạn chế trong bảo hộ quyền SHTT sở hữu thể bóp méo nền thương nghiệp của một quốc gia. Một quốc gia sở hữu hệ thống bảo hộ yếu (về bản quyền) sẽ tạo kẽ hở cho những doanh nghiệp, cụ thể như sao chép phi pháp băng đĩa, phần mềm máy tính, v.v… thay vì nhập khẩu những sản phẩm này với giá cao. Ngoài ra, việc kiểm soát hoạt động kinh doanh qua biên giới một cách lỏng lẻo sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc xuất nhập khẩu những mặt hàng vi phạm và hàng giả. Nhà kinh doanh cũng sở hữu thể thay đổi phương án kinh doanh của mình do những hạn chế trong việc bảo hộ quyền SHTT. Ban sơ nhà kinh doanh sở hữu ý định triển khai phương án kinh doanh, nhưng nếu nhìn thấy những khuyết thiếu trong việc bảo hộ bí mật thương nghiệp, sở hữu thể họ sẽ từ bỏ ý định này. Tương tự, hệ thống bảo hộ quyền SHTT yếu là một trong những lý do chính dẫn tới những hoạt động kinh doanh phi pháp và mang tính “chụp giật”. Trong trường hợp trái lại, một hệ thống bảo hộ quyền SHTT mạnh sẽ tạo điều kiện cho việc nhiều năm kinh nghiệm hóa hoạt động kinh doanh, tránh rủi ro của quá trình kinh doanh và đó chính là tiền đề xúc tiến sự phát triển của nền thương nghiệp.

2. Đối với hoạt động đầu tư nước ngoài, chuyển giao khoa học:

Một tổ chức đa quốc gia sở hữu nhiều lựa chọn khác nhau để xâm nhập và chiếm lĩnh thị trường nước ngoài. Họ sở hữu thể đầu tư trực tiếp, hoặc liên doanh với doanh nghiệp địa phương thông qua góp vốn, khoa học, nhân lực hay là chuyển giao khoa học. Việc lựa chọn hình thức đầu tư và kinh doanh của nhà đầu tư phụ thuộc vào thị trường và hệ thống pháp luật của nước sở tại, trong đó hệ thống bảo hộ SHTT đóng một vai trò quan yếu. Nét đặc trưng của những tổ chức đa quốc gia là chúng thường sở hữu những khoản tài sản vô hình rất to, trong đó khoa học là một trong những loại tài sản vô hình quan yếu nhất. Xét trên góc độ quyền SHTT, đó là những nhãn hiệu nổi tiếng, những sáng chế đã tạo nên tăm tiếng của tổ chức và là một phần ko thể mất đi của tổ chức. Những tổ chức đa quốc gia sở hữu xu hướng xây dựng những tổ chức 100% vốn của mình tại những nước sở hữu hệ thống bảo hộ quyền SHTT mạnh, đối với nhà đầu tư, ưu điểm của hình thức này là sở hữu thể bảo hộ tốt bí mật khoa học và nhãn hiệu hàng hóa, còn nhược điểm của nó là tốn kém, ko tận dụng được hết những ưu vậy mà địa phương đem lại và quốc gia được đầu tư ko học hỏi được kỹ năng quản lý cũng như cách thức sản xuất.

Quyền SHTT còn tác động tới kênh chuyển giao khoa học. Khoa học ở đây được phân loại thành loại dễ bắt chước và loại khó bắt chước. Loại khoa học dễ bắt chước thường gồm sở hữu khoa học sao chép băng đĩa nhạc, sản xuất đồ chơi, v.v… Với nhiều lý do dẫn tới hiện tượng bắt chước khoa học, chẳng hạn, đối với những tổ chức nhỏ, việc bắt chước khoa học nhằm phục vụ cho sản xuất kinh doanh, còn đối với những tổ chức sở hữu nhiều đối thủ khó khăn, việc nghiên cứu khoa học của đối phương sẽ giúp họ khắc phục những nhược điểm của khoa học hiện đang sử dụng và phát minh ra những khoa học mới. Loại khoa học khó bắt chước thường được sử dụng trong ngành dược phẩm và phần mềm máy tính. Việc bắt chước khoa học sẽ giúp những chuyên gia trong ngành giảm bớt mức giá trong việc phát hiện và tạo ra những loại thuốc mới và nhanh chóng tung ra thị trường những sản phẩm khó khăn tương tự, thậm chí sở hữu thể là những sản phẩm ưu việt hơn. Nhìn chung, những sản phẩm máy móc, thiết bị y tế thường khó bắt chước. Tuy nhiên, dù tinh vi và phức tạp tới mức nào, tất cả những sản phẩm đều hàm chứa rủi ro bị lộ bí mật khoa học, hay bị bắt chước. Chính vì vậy, những nhà đầu tư phải cân nhắc khá nhiều vấn đề lúc tiến hành chuyển giao khoa học. Một hệ thống bảo hộ SHTT mạnh sở hữu thể hạn chế việc sao chép, làm giả sản phẩm và tăng mức giá bắt chước. Bất kỳ quốc gia nào xây dựng được một hệ thống bảo hộ SHTT mạnh sẽ sở hữu điều kiện tiếp nhận những khoa học tiên tiến phục vụ cho việc phát triển quốc gia. Trái lại, tất cả quốc gia sở hữu hệ thống bảo hộ quyền SHTT yếu sẽ chỉ sở hữu thời cơ tiếp nhận những khoa học đã phát minh từ lâu, thậm chí đã lỗi thời và mất dần trị giá khai thác.

3. Vai trò của hệ thống SHTT đối với phát triển kinh tế:

Bảo hộ SHTT ko những mang lại lợi ích kinh tế cho chủ sở hữu sản phẩm trí tuệ, cơ quan nhà nước cấp giấy phép, mà còn cho những người sắm quyền sử dụng tài sản trí tuệ đó.

Quan sát lịch sử phát triển của tất cả quốc gia, nhất là những nước công nghiệp phát triển, sở hữu trí tuệ được giám định là loại tài sản chiếm vị trí quan yếu nhất đối với sự tăng trưởng của quốc gia. Với mỗi phát minh, sáng chế ra đời và được bảo hộ, chủ thể sở hữu sản phẩm trí tuệ sở hữu được tỷ lệ tiền bản quyền cao hơn và sở hữu trị giá thị trường cao hơn nhiều lần, người sắm quyền sở hữu trí tuệ và người xin cấp giấy phép sử dụng cũng vui lòng trả nhiều tiền hơn do sở hữu sự bảo hộ. Việc bảo hộ này nhằm giảm rủi ro trong những giao dịch thương nghiệp về quyền sở hữu trí tuệ, nhưng đồng thời cũng tạo nguồn thu cho nhà nước thông qua việc phân phối những hiệp nghị bảo hộ và nhân lên nhiều lần trị giá sử dụng của những tài sản trí tuệ đã được bảo hộ đó bằng việc thương nghiệp hoá chúng, chính việc thương nghiệp hoá những tài sản trí tuệ đã đem lại cho chủ thể sở hữu cũng như những người sắm quyền sử dụng tài sản trí tuệ đó những lợi ích kinh tế. Ví như với việc mỗi năm sở hữu tới hàng trăm những phát minh, sáng chế mới ra đời, NOKIA ko chỉ thu được lợi nhuận khổng lồ từ những sản phẩm trí tuệ mới này được phân phối bởi hàng hiệu mà còn thu được nhiều tỷ USD từ việc bán bản quyền. Theo tài liệu của Tổ chức sở hữu trí tuệ toàn cầu thì tổng thu nhập từ bản quyền về sáng chế trên toàn toàn cầu tăng từ 10 tỷ USD năm 1990 lên 110 tỷ USD năm 2000; riêng hãng máy tính IBM (Mỹ) năm 2000 đã thu được 1,7 tỷ USD.

Cụ thể sở hữu những tổ chức Việt Nam tiêu biểu như, Tổ chức Phân lân Văn Điển thành công với hàng loạt những sáng chế và giải pháp hữu ích, như: Lò cao sản xuất phân lân nung chảy (1 BĐQ sáng chế, 2 BĐQ giải pháp hữu ích); Thiết bị và phương pháp sàng rửa phân loại vật liệu (1 BĐQ GPHI), phối liệu đóng bánh quặng phốt phát (1 BĐQ GPHI), phối liệu để sản xuất phân lân nung chảy… Hiệu quả đạt được là Tổ chức đã sử dụng 100% nguyên vật liệu trong nước, giảm tiêu hao nhiên liệu 70%, giảm tiêu hao điện 81%, làm lợi 253 tỷ đồng (1992-2002) v.v….; Giống lúa mới TH3-3 của PGS-TS Nguyễn Thị Trâm đã chuyển nhượng quyền với giá 10 tỷ đồng (6/2008); Cơ sở vật chất Duy Lợi cũng thành công với kiểu dáng công nghiệp Võng xếp được bảo hộ ở Việt Nam và nước ngoài, là doanh nghiệp thành công trong nước và nước ngoài, đã và đang phát triển mạnh mẽ và doanh thu tăng qua từng năm, chống vi phạm quyền SHTT thành công, chống khó khăn bất chính ở Nhật Bản và Hoa Kỳ. Với thể nói Duy Lợi là một trong những doanh nghiệp đã đi lên từ phương tiện sở hữu trí tuệ.

Bảo hộ SHTT là phương tiện khó khăn hữu hiệu cho doanh nghiệp cũng như nền kinh tế quốc gia

Đỗi với mỗi quốc gia, doanh nghiệp, năng lực sở hữu trí tuệ là một trong những năng lực nội sinh quan yếu hàng đầu để phát triển vững bền. Quốc gia, doanh nghiệp nào sở hữu được càng nhiều quyền sở hữu trí tuệ thì năng lực khó khăn của quốc gia, doanh nghiệp đó càng cao.

Với những nước đang phát triển, năng lực khó khăn thường thấp, khả năng tiếp cận thị trường hạn chế, cho nên để sở hữu thể phát triển vững bền và hội nhập hiệu quả, cần thiết phải giám định đúng vị trí quan yếu của sở hữu trí tuệ. Cách tốt nhất là phải tiếp cận những chuẩn mực quốc tế về sở hữu trí tuệ nhằm xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ sở hữu hiệu quả. Điều đó làm cho hoạt động sở hữu trí tuệ xét trên phạm vi quốc gia ngày càng sở hữu thiên hướng tiến sắp hơn tới chuẩn mực chung của toàn cầu.

Bảo hộ SHTT là phương tiện đảm bảo sự phát triển vững bền của quốc gia và của từng doanh nghiệp

Bất kỳ tài sản hữu hình nào đều bị giới hạn bởi thời kì, ko gian, khối lượng và trị giá của nó. Những tài sản hữu hình này ko chỉ bị thu hẹp về quy mô, số lượng mà còn sở hữu khả năng bị thay thế bởi những sản phẩm mới do tri thức tạo ra. Do đó, sở hữu những tài sản hữu hình là sở hữu loại sở hữu giới hạn, còn sở hữu tri thức, trí tuệ của nhân loại là sở hữu loại vô hạn, vì vậy sẽ là vô cùng vững bền nếu chúng ta biết khai thác và sử dụng một cách hiệu quả – sở hữu thể nói sở hữu trí tuệ là sở hữu một thứ tài sản đặc thù, lúc sử dụng ko những ko mất đi mà còn sở hữu khả năng kiến tạo những sản phẩm trí tuệ cao hơn, là những tiền đề cho sự phát triển mạnh mẽ và vững bền đối với những chủ thể sở hữu và xã hội.

Thực tiễn cho thấy, lợi nhuận to thường đổ dồn về những doanh nghiệp nào biết quan tâm đầu tư và khai thác sản phẩm trí tuệ của mình hay những quốc gia sở hữu nhiều phát minh, sáng chế của nhân loại. Vì lẽ đó mà hàng năm, hãng sản xuất tăm tiếng như Nokia đầu tư hàng tỷ USD và huy động nhiều nghìn lao động trí tuệ trong nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới, mỗi năm hãng này đệ trình đăng ký bảo hộ sáng kiến và giải pháp mới cho 500 phát minh những loại.

Tuân thủ hệ thống quản lý SHTT là cách thức để những nước đang phát triển tiếp cận vững bền hơn với những hoạt động đầu tư  và hội nhập hiệu quả

Việc tạo dựng và củng cố trị giá của mọi đối tượng sở hữu trí tuệ là một quá trình đầu tư tốn kém về vật chất và trí tuệ. Do vậy, việc sao chép, mô phỏng, thậm chí đánh cắp nguyên vẹn những thành tựu thông minh kỹ thuật – kinh doanh của đối thủ khó khăn là giải pháp quyến rũ nhất để đạt mục tiêu lợi nhuận và thắng lợi. Nguy cơ cướp đoạt những sản phẩm trí tuệ là nguy cơ thường xuyên và ngày càng nghiêm trọng trong những nền kinh tế công nghiệp hoá. Bởi vậy, việc ngăn chặn nguy cơ này là vấn đề sợ hãi đối với những nhà đầu tư nước ngoài, họ sẽ chỉ chấp nhận chuyển giao khoa học và thực hiện những giải pháp đầu tư, nếu họ nhận thấy sở hữu đủ thời cơ khai thác an toàn, hiệu quả khoa học ở quốc gia dự kiến đầu tư.

Vì vậy, sẽ là sai trái nếu cho rằng vì lạc hậu về kỹ thuật và khoa học mà ko cần thiết một sự bảo hộ khoa học nào ở những nước đang phát triển. Cần thấy rằng, những nhà đầu tư nước ngoài sở hữu xu hướng lo sợ rằng bảo hộ sở hữu trí tuệ lỏng lẻo sẽ dẫn tới việc thiếu kiểm soát đối với khoa học được chuyển giao và tương tự khoa học chuyển giao này sẽ dễ trở thành mục tiêu bị vi phạm bản quyền. Vì lẽ đó, xác lập được một hệ thống bảo hộ sở hữu trí tuệ hiệu quả và việc tuân thủ hệ thống quản lý bảo hộ sở hữu trí tuệ một cách nghiêm túc sẽ là một điều kiện tiên quyết tác động tới quyết định đầu tư và chuyển giao của những tổ chức nước ngoài.

Hệ thống bảo hộ SHTT hiệu quả xóa bỏ được nguy cơ tụt hậu

Kinh nghiệm phát triển của Nhật Bản cho thấy, một quốc gia hoàn toàn sở hữu thể phát triển mạnh mẽ mà ko nhất thiết phải sở hữu nguồn lực vật chất dồi dào, mà vấn đề là nhận thức được trị giá thực sự của tài sản trí tuệ và việc bảo hộ những tài sản trí tuệ đó. Cựu Thủ tướng Nhật Bản Tanzan Ishibashi đã từng nói: “ Tôi tin chắc rằng, đây là phương pháp phát triển công nghiệp của chúng tôi từ thời Meiji. Chỉ trong một nước đã nhìn thấy trị giá thực sự của hệ thống bảo hộ sáng chế và quyết tâm tiêu dùng mọi sức lực của nó để xây dựng hệ thống đó, người ta mới sở hữu thể kỳ vọng công nghiệp phát triển ”.

Một lúc cơ sở vật chất hạ tầng và khả năng kỹ thuật cho việc cải tiến khoa học đã được thiết lập ở một nước, nhất là ở những nước đang phát triển, hệ thống bảo hộ sáng chế sẽ thành một yếu tố xúc tiến sự nghiệp cải tiến kỹ thuật. Bởi vậy, thắc mắc đặt ra cho những nước đang phát triển ko phải là sở hữu thiết lập hệ thống bảo hộ sở hữu trí tuệ hay ko, mà phải là thiết lập như thế nào và vào lúc nào trong quá trình phát triển kinh tế, kỹ thuật của quốc gia sẽ là thích hợp cho việc ứng dụng một hệ thống bảo hộ toàn diện và hiệu quả.

Tóm lại, việc giám định và phân tích vai trò của quyền SHTT đối với phát triển kinh tế của một quốc gia là công việc tương đối phức tạp và cần phải được xem xét từ nhiều góc độ. Việc bảo hộ quyền SHTT tốt sẽ khuyến khích nghiên cứu, phát triển khoa học, tăng chất lượng hàng hóa và tạo uy tín cho sản phẩm. Ngoài ra, việc bảo hộ tốt sẽ dẫn tới giá thành sản phẩm cao, hạn chế những vi phạm như tình trạng khai thác khoa học ko được phép của người sở hữu bằng độc quyền, hay sản xuất hàng giả, hàng nhái và những vi phạm khác. Xét về trong tương lai, hệ thống SHTT mạnh sẽ sở hữu tác dụng tốt trong việc phát triển khoa học và kinh doanh lành mạnh, đóng một vai trò tích cực đối với công cuộc phát triển kinh tế.

Tuy nhiên, sở hữu một điểm đáng lưu ý là, xét trên một khía cạnh nào đó, hệ thống bảo hộ SHTT yếu sẽ cho phép một quốc gia phát triển khoa học với mức giá thấp. Đương nhiên, trong bối cảnh mới trong khi xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh và nhiều năm kinh nghiệm đang ngày càng trở thành nhiệm vụ quan yếu của mỗi quốc gia và toàn toàn cầu, chúng ta ko thể và ko muốn khuyến khích và ứng dụng cách tiếp cận này. Thực tế chỉ ra rằng, hiện nay, đa phần những nước nghèo vẫn coi đây là giải pháp để hiện đại hóa khoa học của mình và qua đó, phát triển nền kinh tế của mình. Track phải khẳng định rằng, một hệ thống SHTT mạnh luôn là loại đích cuối cùng trên con đường phát triển kinh tế của một nước.

Rate this post

Originally posted 2019-01-07 11:02:19.

Bình luận